De Muysc cubun - Lengua Muisca
chiensuca#I su. intr. Emborracharse. || chiensuca#II su. tr. Emborrachar || chiensuca#III || chiensuca#IV || chiensuca#V || chiensuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
chiensuca
Fon. Gonz.*/ʂiensuka/ Cons.
*/tʲiensuka/
- 1. chienuca. Borracho (lit. el que está borracho).
I. su. intr. Emborracharse.
Paradigma verbal: chien (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-chien | i-chien-suca | i-chien-nynga | i-chien-iua |
| neg. | i-chien-za | i-chien-suca-za | i-chien-zi-nga | i-chien-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-chien | m-chien-suca | m-chien-nynga | m-chien-iua |
| neg. | m-chien-za | m-chien-suca-za | m-chien-zi-nga | m-chien-za-n iua |
| 3.ª | a-chien | a-chien-suca | a-chien-nynga | a-chien-iua |
| neg. | a-chien-za | a-chien-suca-za | a-chien-zi-nga | a-chien-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-chien | chi-chien-suca | chi-chien-nynga | chi-chien-iua |
| neg. | chi-chien-za | chi-chien-suca-za | chi-chien-zi-nga | chi-chien-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-chien | mi-chien-suca | mi-chien-nynga | mi-chien-iua |
| neg. | mi-chien-za | mi-chien-suca-za | mi-chien-zi-nga | mi-chien-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chien-ua | cha-chien-suca | cha-chien-nynga | cha-chien-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chien-ua | ma-chien-suca | ma-chien-nynga | ma-chien-nynguepqua |
| 3.ª | a-chien-ua | a-chien-suca | a-chien-nynga | a-chien-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chien-ua | chi-chien-suca | chi-chien-nynga | chi-chien-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chien-ua | mi-chien-suca | mi-chien-nynga | mi-chien-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-chien-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-chien-ua |
Part. fin. chienuca.
Emborracharse. Ichiensuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 69v
Ver también "Borrachera": biohote, biohoty, chiensuca, chieusuca, iohotysuca, tyhyquynsuca
Borracho chienuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 24v
b~.
II. su. tr. Emborrachar
II. su. tr. Emborrachar
Paradigma verbal: chien (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-chien | z-b-chien-suca | z-b-chien-nynga | z-b-chien-iua |
| neg. | z-b-chien-za | z-b-chien-suca-za | z-b-chien-zi-nga | z-b-chien-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-chien | m-m-chien-suca | m-m-chien-nynga | m-m-chien-iua |
| neg. | m-m-chien-za | m-m-chien-suca-za | m-m-chien-zi-nga | m-m-chien-za-n iua |
| 3.ª | a-b-chien | a-b-chien-suca | a-b-chien-nynga | a-b-chien-iua |
| neg. | a-b-chien-za | a-b-chien-suca-za | a-b-chien-zi-nga | a-b-chien-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-chien | chi-b-chien-suca | chi-b-chien-nynga | chi-b-chien-iua |
| neg. | chi-b-chien-za | chi-b-chien-suca-za | chi-b-chien-zi-nga | chi-b-chien-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-chien | mi-b-chien-suca | mi-b-chien-nynga | mi-b-chien-iua |
| neg. | mi-b-chien-za | mi-b-chien-suca-za | mi-b-chien-zi-nga | mi-b-chien-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-chien-ua | cha-chien-suca | cha-chien-nynga | cha-chien-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-chien-ua | ma-chien-suca | ma-chien-nynga | ma-chien-nynguepqua |
| 3.ª | chien-ua | chien-suca | chien-nynga | chien-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-chien-ua | chi-chien-suca | chi-chien-nynga | chi-chien-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-chien-ua | mi-chien-suca | mi-chien-nynga | mi-chien-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | chien-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | chien-ua |
Emborrachar a otro = bchieusuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 69r
Ver también "Borrachera": biohote, biohoty, chiensuca, chieusuca, iohotysuca, tyhyquynsuca
