De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = maskua | |IPA_GONZALEZ = maskua | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | |IPA_KUBUN = | + | |IPA_KUBUN = (PCC) bah(ni)kɨ- → mahkə-/mah- |
|MORFOLOGIA = | |MORFOLOGIA = | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| | + | {{I| sq. intr. | Retirarse, apartarse o separarse alguien o algo de alguna cosa o de algún lugar. | ys/yc z~}} |
| + | {{tuf|bahrinro|1. Desaparecer. 2. Disminuir.|Headland}} | ||
:1. '''ys z~'''. Ausentarse, escabullirse, zafarse. | :1. '''ys z~'''. Ausentarse, escabullirse, zafarse. | ||
| Línea 16: | Línea 17: | ||
{{voc_158|Desaserse.'' Ys amasqua''.|54r}} | {{voc_158|Desaserse.'' Ys amasqua''.|54r}} | ||
| − | + | {{II| sq. intr. | Mermar, disminuir. }} | |
{{voc_158|Mermar. ''Ys amasqua''.|87r}} | {{voc_158|Mermar. ''Ys amasqua''.|87r}} | ||
{{manuscrito_2924|Mermar = ''ysa masqua''. pret.o ''ysamaquy''.|49v}} | {{manuscrito_2924|Mermar = ''ysa masqua''. pret.o ''ysamaquy''.|49v}} | ||
| − | : | + | <!-- |
| + | QUITAR.... | ||
| + | |||
| + | :1. '''ahycac a~'''. Quitarse la voz. | ||
| + | {{voc_158|Habla quitarse. ''Zhycac zemasqua, mhycac masqua, ahycac amasqua''.|80v}} | ||
| + | |||
| + | :3. '''chues z~'''. Destetarse. | ||
{{voc_158|Destetar. ''Chues btasqua''.<br> | {{voc_158|Destetar. ''Chues btasqua''.<br> | ||
Destetarse. ''Chues zmasqua''.|57v}} | Destetarse. ''Chues zmasqua''.|57v}} | ||
| − | + | --> | |
| − | |||
| − | |||
Revisión del 19:06 24 dic 2014
masqua(3)#I sq. intr. quy. Desaparecer, escabullirse, zafarse, faltar (Ocultarse de la vista de alguien) || masqua(3)#II sq. intr. quy. Mermarse, disminuirse. || masqua(3)#III sq. intr. Quitarse, deshacerse, desasirse, desencajarse, acabarse, desgartarse || masqua(3)#IV || masqua(3)#V || masqua(3)#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
masqua(3)
Fon. Gonz.*/maskua/ Cons.
*/maskua/
- 1. ys z~. Ausentarse, escabullirse, zafarse.
- 2. ys a~. Deshacerse.
ys/yc z~.
I. sq. intr. Retirarse, apartarse o separarse alguien o algo de alguna cosa o de algún lugar. Paradigma verbal: ma (sq. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-ma | z-ma-squa | z-ma-nga | z-ma-iua |
| neg. | z-ma-za | z-ma-squa-za | z-ma-zi-nga | z-ma-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ma | m-ma-squa | m-ma-nga | m-ma-iua |
| neg. | m-ma-za | m-ma-squa-za | m-ma-zi-nga | m-ma-za-n iua |
| 3.ª | a-ma | a-ma-squa | a-ma-nga | a-ma-iua |
| neg. | a-ma-za | a-ma-squa-za | a-ma-zi-nga | a-ma-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ma | chi-ma-squa | chi-ma-nga | chi-ma-iua |
| neg. | chi-ma-za | chi-ma-squa-za | chi-ma-zi-nga | chi-ma-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ma | mi-ma-squa | mi-ma-nga | mi-ma-iua |
| neg. | mi-ma-za | mi-ma-squa-za | mi-ma-zi-nga | mi-ma-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ma-ia | cha-ma-sca | cha-ma-nga | cha-ma-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ma-ia | ma-ma-sca | ma-ma-nga | ma-ma-nguepqua |
| 3.ª | a-ma-ia | a-ma-sca | a-ma-nga | a-ma-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ma-ia | chi-ma-sca | chi-ma-nga | chi-ma-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ma-ia | mi-ma-sca | mi-ma-nga | mi-ma-nguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-ma-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-ma-ua |
uwa central: bahrinro - 1. Desaparecer. 2. Disminuir. (Headland
)
Escabullirse. Ys zemasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 73v
Faltar, zafarse, escabullirse, escusarse. Ys zemasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 76r
Quitarse, desasirse, desencajarse. Ys amasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 107v
Desaserse. Ys amasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54r
II. sq. intr. Mermar, disminuir.
Paradigma verbal: ma (sq. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-ma | z-ma-squa | z-ma-nga | z-ma-iua |
| neg. | z-ma-za | z-ma-squa-za | z-ma-zi-nga | z-ma-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-ma | m-ma-squa | m-ma-nga | m-ma-iua |
| neg. | m-ma-za | m-ma-squa-za | m-ma-zi-nga | m-ma-za-n iua |
| 3.ª | a-ma | a-ma-squa | a-ma-nga | a-ma-iua |
| neg. | a-ma-za | a-ma-squa-za | a-ma-zi-nga | a-ma-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-ma | chi-ma-squa | chi-ma-nga | chi-ma-iua |
| neg. | chi-ma-za | chi-ma-squa-za | chi-ma-zi-nga | chi-ma-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-ma | mi-ma-squa | mi-ma-nga | mi-ma-iua |
| neg. | mi-ma-za | mi-ma-squa-za | mi-ma-zi-nga | mi-ma-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ma-ia | cha-ma-sca | cha-ma-nga | cha-ma-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ma-ia | ma-ma-sca | ma-ma-nga | ma-ma-nguepqua |
| 3.ª | a-ma-ia | a-ma-sca | a-ma-nga | a-ma-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ma-ia | chi-ma-sca | chi-ma-nga | chi-ma-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ma-ia | mi-ma-sca | mi-ma-nga | mi-ma-nguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-ma-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-ma-ua |
Mermar. Ys amasqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 87r
Mermar = ysa masqua. pret.o ysamaquy. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 49v
