De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| Línea 12: | Línea 12: | ||
{{voc_158|Dançar de yndios. ''Bzahanasuca'', que es 'pisar'.|50r}} | {{voc_158|Dançar de yndios. ''Bzahanasuca'', que es 'pisar'.|50r}} | ||
| − | {{I| | + | {{I| su. ditr. | Patear, dar patadas. |yn b~}} |
{{voc_158|Acoçear. ''Ynbzahanasuca''.|4v}} | {{voc_158|Acoçear. ''Ynbzahanasuca''.|4v}} | ||
{{voc_158|¿A quién diste de coçes? ¿''Xicoa yn ma<u>zahana</u>oa''?|19r}} | {{voc_158|¿A quién diste de coçes? ¿''Xicoa yn ma<u>zahana</u>oa''?|19r}} | ||
Revisión del 23:30 8 feb 2013
zahanasuca#I su. tr. Pisar || zahanasuca#II su. tr. Danzar, bailar || zahanasuca#III || zahanasuca#IV || zahanasuca#V || zahanasuca#L I yn b~ loc. v. Patear, acocear (Dar patadas a alguien o algo)
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
zahanasuca, zahnasuca, zanasuca
Fon. Gonz.*/tʂahanasuka/ Cons.
*/tsahanasuka/
Morf. zahana, -suca
I. su. tr. Pisar .
Paradigma verbal: zahana (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zahana-o | z-b-zahana-suca | z-b-zahana-nynga | z-b-zahana-iua |
| neg. | z-b-zahana-za | z-b-zahana-suca-za | z-b-zahana-zi-nga | z-b-zahana-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zahana-o | m-m-zahana-suca | m-m-zahana-nynga | m-m-zahana-iua |
| neg. | m-m-zahana-za | m-m-zahana-suca-za | m-m-zahana-zi-nga | m-m-zahana-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zahana-o | a-b-zahana-suca | a-b-zahana-nynga | a-b-zahana-iua |
| neg. | a-b-zahana-za | a-b-zahana-suca-za | a-b-zahana-zi-nga | a-b-zahana-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zahana-o | chi-b-zahana-suca | chi-b-zahana-nynga | chi-b-zahana-iua |
| neg. | chi-b-zahana-za | chi-b-zahana-suca-za | chi-b-zahana-zi-nga | chi-b-zahana-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zahana-o | mi-b-zahana-suca | mi-b-zahana-nynga | mi-b-zahana-iua |
| neg. | mi-b-zahana-za | mi-b-zahana-suca-za | mi-b-zahana-zi-nga | mi-b-zahana-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zahana-ua | cha-zahana-suca | cha-zahana-nynga | cha-zahana-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zahana-ua | ma-zahana-suca | ma-zahana-nynga | ma-zahana-nynguepqua |
| 3.ª | zahana-ua | zahana-suca | zahana-nynga | zahana-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zahana-ua | chi-zahana-suca | chi-zahana-nynga | chi-zahana-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zahana-ua | mi-zahana-suca | mi-zahana-nynga | mi-zahana-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zahana-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zahana-ua |
Pisar dando patadas. Bzahamasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 98v
II. su. tr. Danzar, bailar.
Paradigma verbal: zahana (su. tr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zahana-o | z-b-zahana-suca | z-b-zahana-nynga | z-b-zahana-iua |
| neg. | z-b-zahana-za | z-b-zahana-suca-za | z-b-zahana-zi-nga | z-b-zahana-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zahana-o | m-m-zahana-suca | m-m-zahana-nynga | m-m-zahana-iua |
| neg. | m-m-zahana-za | m-m-zahana-suca-za | m-m-zahana-zi-nga | m-m-zahana-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zahana-o | a-b-zahana-suca | a-b-zahana-nynga | a-b-zahana-iua |
| neg. | a-b-zahana-za | a-b-zahana-suca-za | a-b-zahana-zi-nga | a-b-zahana-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zahana-o | chi-b-zahana-suca | chi-b-zahana-nynga | chi-b-zahana-iua |
| neg. | chi-b-zahana-za | chi-b-zahana-suca-za | chi-b-zahana-zi-nga | chi-b-zahana-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zahana-o | mi-b-zahana-suca | mi-b-zahana-nynga | mi-b-zahana-iua |
| neg. | mi-b-zahana-za | mi-b-zahana-suca-za | mi-b-zahana-zi-nga | mi-b-zahana-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zahana-ua | cha-zahana-suca | cha-zahana-nynga | cha-zahana-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zahana-ua | ma-zahana-suca | ma-zahana-nynga | ma-zahana-nynguepqua |
| 3.ª | zahana-ua | zahana-suca | zahana-nynga | zahana-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zahana-ua | chi-zahana-suca | chi-zahana-nynga | chi-zahana-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zahana-ua | mi-zahana-suca | mi-zahana-nynga | mi-zahana-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zahana-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zahana-ua |
Dançar de yndios. Bzahanasuca, que es 'pisar'. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 50r
yn b~.
I. su. ditr. Patear, dar patadas.
I. su. ditr. Patear, dar patadas.
Paradigma verbal: zahana (su. ditr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zahana-o | z-b-zahana-suca | z-b-zahana-nynga | z-b-zahana-iua |
| neg. | z-b-zahana-za | z-b-zahana-suca-za | z-b-zahana-zi-nga | z-b-zahana-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zahana-o | m-m-zahana-suca | m-m-zahana-nynga | m-m-zahana-iua |
| neg. | m-m-zahana-za | m-m-zahana-suca-za | m-m-zahana-zi-nga | m-m-zahana-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zahana-o | a-b-zahana-suca | a-b-zahana-nynga | a-b-zahana-iua |
| neg. | a-b-zahana-za | a-b-zahana-suca-za | a-b-zahana-zi-nga | a-b-zahana-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zahana-o | chi-b-zahana-suca | chi-b-zahana-nynga | chi-b-zahana-iua |
| neg. | chi-b-zahana-za | chi-b-zahana-suca-za | chi-b-zahana-zi-nga | chi-b-zahana-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zahana-o | mi-b-zahana-suca | mi-b-zahana-nynga | mi-b-zahana-iua |
| neg. | mi-b-zahana-za | mi-b-zahana-suca-za | mi-b-zahana-zi-nga | mi-b-zahana-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zahana-ua | cha-zahana-suca | cha-zahana-nynga | cha-zahana-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zahana-ua | ma-zahana-suca | ma-zahana-nynga | ma-zahana-nynguepqua |
| 3.ª | zahana-ua | zahana-suca | zahana-nynga | zahana-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zahana-ua | chi-zahana-suca | chi-zahana-nynga | chi-zahana-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zahana-ua | mi-zahana-suca | mi-zahana-nynga | mi-zahana-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zahana-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zahana-ua |
Acoçear. Ynbzahanasuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 4v
¿A quién diste de coçes? ¿Xicoa yn mazahanaoa? [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 19r
