De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m (Gómez)
Línea 2: Línea 2:
 
|IPA_GONZALEZ  = ansuka
 
|IPA_GONZALEZ  = ansuka
 
|IPA_CONSTENLA =  
 
|IPA_CONSTENLA =  
|IPA_KUBUN     =  
+
|IPA_GOMEZ     =  
 
|MORFOLOGIA    =  
 
|MORFOLOGIA    =  
 
}}
 
}}

Revisión del 22:02 7 feb 2015

ansuca#I  || ansuca#II  || ansuca#III  || ansuca#IV  || ansuca#V  || ansuca#L I

Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez (2008 - 2026).

ansuca

Fon. Gonz.*/ansuka/ Cons. */ansuka/
    {{{GRUPO}}}
    I. NULO Huir, escapar. 
    Paradigma verbal: an (anti. nsu.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-anz-an-sucaz-an-nyngaz-an-iua
    neg.z-an-zaz-an-suca-zaz-an-zi-ngaz-an-za-n iua
    2.ª sg.m-anm-an-sucam-an-nyngam-an-iua
    neg.m-an-zam-an-suca-zam-an-zi-ngam-an-za-n iua
    3.ªa-ana-an-sucaa-an-nyngaa-an-iua
    neg.a-an-zaa-an-suca-zaa-an-zi-ngaa-an-za-n iua
    1.ª pl.chi-anchi-an-sucachi-an-nyngachi-an-iua
    neg.chi-an-zachi-an-suca-zachi-an-zi-ngachi-an-za-n iua
    2.ª pl.mi-anmi-an-sucami-an-nyngami-an-iua
    neg.mi-an-zami-an-suca-zami-an-zi-ngami-an-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-an-uacha-an-sucacha-an-nyngacha-an-nynguepqua
    2.ª sg.ma-an-uama-an-sucama-an-nyngama-an-nynguepqua
    3.ªan-uaan-sucaan-nyngaan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-an-uachi-an-sucachi-an-nyngachi-an-nynguepqua
    2.ª pl.mi-an-uami-an-sucami-an-nyngami-an-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)an-u
    2.ª pl. (Imp.)an-ua

    Huir. Zansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 82r

    Aora ya no se huirá. Fanaianzinga; de suerte q[ue] aquel aora es fan. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 17r

    Comentarios: Si se usa el prefijo de primera persona singular (z-), este verbo aparece registrado como -ansuca, pero si se usa el prefijo de la tercera persona (a-), aparece registrado -iansuca.

    1. Volverse cimarrón.

    Cimarron hacerse = Izimasuca. l. Zansuca. l. quyscas zemisqua. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - 15r Ms. 2923. fol. fol 15r

    Ver también "Montaraz": iansuca(2), ianupqua, misqua, zima, zimansuca

    2. zos z~. Subir.

    Subir. Zoszansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 115r

    Subir = Zos zansuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 67v

    3. fac z~. Salir uno sólo.

    Salir uno. Fac zansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 112v

    Ver también "Salir": iansuca(2)

    2.1. fac a~. Salir de algún lugar.

    De tal lugar, díçese con la posposiçión na y el nombre del lugar; como, salió de Tunja, Chunsan uac aiane; salió de Santa Fé, Quihichan uac aiane; díçese tanbién con la posposiçión nxie con, tal que no sea lugar donde estamos. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 51r


    amuys z~.
    I. NULO Acogerse, *refugiarse (lit. huir hacia él/ella). 
    Paradigma verbal: an (anti. nsu.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-anz-an-sucaz-an-nyngaz-an-iua
    neg.z-an-zaz-an-suca-zaz-an-zi-ngaz-an-za-n iua
    2.ª sg.m-anm-an-sucam-an-nyngam-an-iua
    neg.m-an-zam-an-suca-zam-an-zi-ngam-an-za-n iua
    3.ªa-ana-an-sucaa-an-nyngaa-an-iua
    neg.a-an-zaa-an-suca-zaa-an-zi-ngaa-an-za-n iua
    1.ª pl.chi-anchi-an-sucachi-an-nyngachi-an-iua
    neg.chi-an-zachi-an-suca-zachi-an-zi-ngachi-an-za-n iua
    2.ª pl.mi-anmi-an-sucami-an-nyngami-an-iua
    neg.mi-an-zami-an-suca-zami-an-zi-ngami-an-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-an-uacha-an-sucacha-an-nyngacha-an-nynguepqua
    2.ª sg.ma-an-uama-an-sucama-an-nyngama-an-nynguepqua
    3.ªan-uaan-sucaan-nyngaan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-an-uachi-an-sucachi-an-nyngachi-an-nynguepqua
    2.ª pl.mi-an-uami-an-sucami-an-nyngami-an-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)an-u
    2.ª pl. (Imp.)an-ua

    Acojerse a otro para ser faboreçido. Amuyszansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 4v


    ybcac/hyc z~.
    I. NULO Caer de espaldas. 
    Paradigma verbal: an (anti. nsu.)
    Serie de Flexión Verbal
    PersonaPerfectivoImperfectivoIrrealisDestinativo
    1.ª sg.z-anz-an-sucaz-an-nyngaz-an-iua
    neg.z-an-zaz-an-suca-zaz-an-zi-ngaz-an-za-n iua
    2.ª sg.m-anm-an-sucam-an-nyngam-an-iua
    neg.m-an-zam-an-suca-zam-an-zi-ngam-an-za-n iua
    3.ªa-ana-an-sucaa-an-nyngaa-an-iua
    neg.a-an-zaa-an-suca-zaa-an-zi-ngaa-an-za-n iua
    1.ª pl.chi-anchi-an-sucachi-an-nyngachi-an-iua
    neg.chi-an-zachi-an-suca-zachi-an-zi-ngachi-an-za-n iua
    2.ª pl.mi-anmi-an-sucami-an-nyngami-an-iua
    neg.mi-an-zami-an-suca-zami-an-zi-ngami-an-za-n iua
    Serie de Nominalización
    PersonaResultativaFactualIrrealisProspectiva
    1.ª sg.cha-an-uacha-an-sucacha-an-nyngacha-an-nynguepqua
    2.ª sg.ma-an-uama-an-sucama-an-nyngama-an-nynguepqua
    3.ªan-uaan-sucaan-nyngaan-nynguepqua
    1.ª pl.chi-an-uachi-an-sucachi-an-nyngachi-an-nynguepqua
    2.ª pl.mi-an-uami-an-sucami-an-nyngami-an-nynguepqua
    Modo Imperativo
    PersonaForma Única
    2.ª sg. (Imp.)an-u
    2.ª pl. (Imp.)an-ua

    Caer d[e] espaldas. Hyc zansuca, ybcac zansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 33r

    Ver también "Caer": benansuca