m |
m |
||
| Línea 14: | Línea 14: | ||
{{sema|Crecer}} | {{sema|Crecer}} | ||
| − | :1. | + | :1. Empollarse, desarrollarse. |
{{voc_158|Empollarse el güebo. ''amuyscansuca''.|70r}} | {{voc_158|Empollarse el güebo. ''amuyscansuca''.|70r}} | ||
Revisión del 06:51 25 jul 2022
muysquynsuca#I su. intr. Crecer (Hablando de seres vivos) || muysquynsuca#II su. intr. Nacer (Hablando de seres humanos) || muysquynsuca#III || muysquynsuca#IV || muysquynsuca#V || muysquynsuca#L I
muysquynsuca, muyscansuca, ysquinsuca
- 1. Empollarse, desarrollarse.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-muysquyn | z-muysquyn-suca | z-muysquyn-nynga | z-muysquyn-iua |
| neg. | z-muysquyn-za | z-muysquyn-suca-za | z-muysquyn-zi-nga | z-muysquyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-muysquyn | m-muysquyn-suca | m-muysquyn-nynga | m-muysquyn-iua |
| neg. | m-muysquyn-za | m-muysquyn-suca-za | m-muysquyn-zi-nga | m-muysquyn-za-n iua |
| 3.ª | a-muysquyn | a-muysquyn-suca | a-muysquyn-nynga | a-muysquyn-iua |
| neg. | a-muysquyn-za | a-muysquyn-suca-za | a-muysquyn-zi-nga | a-muysquyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-muysquyn | chi-muysquyn-suca | chi-muysquyn-nynga | chi-muysquyn-iua |
| neg. | chi-muysquyn-za | chi-muysquyn-suca-za | chi-muysquyn-zi-nga | chi-muysquyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-muysquyn | mi-muysquyn-suca | mi-muysquyn-nynga | mi-muysquyn-iua |
| neg. | mi-muysquyn-za | mi-muysquyn-suca-za | mi-muysquyn-zi-nga | mi-muysquyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-muysquyn-ua | cha-muysquyn-suca | cha-muysquyn-nynga | cha-muysquyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-muysquyn-ua | ma-muysquyn-suca | ma-muysquyn-nynga | ma-muysquyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-muysquyn-ua | a-muysquyn-suca | a-muysquyn-nynga | a-muysquyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-muysquyn-ua | chi-muysquyn-suca | chi-muysquyn-nynga | chi-muysquyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-muysquyn-ua | mi-muysquyn-suca | mi-muysquyn-nynga | mi-muysquyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-muysquyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-muysquyn-ua |
Creçer las plantas y animales. Zemuysquynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 45r
Ver también "Crecer": muysquynsuca, muýsquyn
Empollarse el güebo. amuyscansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 70r
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-muysquyn | z-muysquyn-suca | z-muysquyn-nynga | z-muysquyn-iua |
| neg. | z-muysquyn-za | z-muysquyn-suca-za | z-muysquyn-zi-nga | z-muysquyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-muysquyn | m-muysquyn-suca | m-muysquyn-nynga | m-muysquyn-iua |
| neg. | m-muysquyn-za | m-muysquyn-suca-za | m-muysquyn-zi-nga | m-muysquyn-za-n iua |
| 3.ª | a-muysquyn | a-muysquyn-suca | a-muysquyn-nynga | a-muysquyn-iua |
| neg. | a-muysquyn-za | a-muysquyn-suca-za | a-muysquyn-zi-nga | a-muysquyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-muysquyn | chi-muysquyn-suca | chi-muysquyn-nynga | chi-muysquyn-iua |
| neg. | chi-muysquyn-za | chi-muysquyn-suca-za | chi-muysquyn-zi-nga | chi-muysquyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-muysquyn | mi-muysquyn-suca | mi-muysquyn-nynga | mi-muysquyn-iua |
| neg. | mi-muysquyn-za | mi-muysquyn-suca-za | mi-muysquyn-zi-nga | mi-muysquyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-muysquyn-ua | cha-muysquyn-suca | cha-muysquyn-nynga | cha-muysquyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-muysquyn-ua | ma-muysquyn-suca | ma-muysquyn-nynga | ma-muysquyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-muysquyn-ua | a-muysquyn-suca | a-muysquyn-nynga | a-muysquyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-muysquyn-ua | chi-muysquyn-suca | chi-muysquyn-nynga | chi-muysquyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-muysquyn-ua | mi-muysquyn-suca | mi-muysquyn-nynga | mi-muysquyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-muysquyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-muysquyn-ua |
Part. de pret. muysquysa.
Nacer. faque izasqua l. zemuysquynsuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 63v
Desde que nasí, desde que me confesé, etc. Zmuysquyn nxie, confesar bquynxie, etc. Generalmente esta partícula nxie se postpone al pretérito. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54v
58. Que edad tenias quando te casaste? ~ yn mamuysquysa, vel yn fac mazaia ficaz aquynynua casar vmquy? [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Gra. fol. 46r
