(Página creada con '{{MUYSKA |IPA_GONZALEZ = mʷɨnsuka |IPA_CONSTENLA = |IPA_KUBUN = |CATEGORIA_1 = nsuka |CATEGORIA_2 = |CATEGORIA_3 = |DEFINICION = 1. '''yk ~'''. Apagarse. {…') |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 53 ediciones intermedias de 2 usuarios) | |||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
| − | {{ | + | {{MUI-ESP |
|IPA_GONZALEZ = mʷɨnsuka | |IPA_GONZALEZ = mʷɨnsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = məʔni- → 'məne- |
| − | + | <!-- | |
| − | | | + | 2. (PCC) ti'w̃ɨ- → 'w̃ə- |
| − | | | + | --> |
| − | | | + | |FON = məʔni |
| + | |FONE = məʔnə | ||
| + | |GRUPO = | ||
| − | 1. ''' | + | [[c1::m:b]] |
| − | {{ | + | [[c1::ə:a]] |
| + | [[c1::ʔn:ʔn]] | ||
| + | [[c1::ə:i]] | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |COM = Aún falta evidencia para afirmar que el fonema w̃ existió en el PCC. RTA: Lo que existió fue nw / ngw | ||
| + | |MORFOLOGIA = muyne [[-suca]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{I|su. intr.| Cesar, suspenderse, apagarse. | ||
| + | |con = | ||
| + | |||
| + | {{verbo | ||
| + | |imp=yc muyu | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | <!-- {{tuf|tiw̃inro|apagarse|Headland}} --> | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sub= | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | yc a~ | ||
| + | | Apagarse | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_158|Apagarse. ''Yc amuynsuca''.|17v}} | ||
| + | {{gra_158|..''yczemuyusuca'', que hace, ''ycmuyu'' ˰apagar.|15r}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | ys a~ | ||
| + | | Desmayarse, amortecerse | ||
| + | | sema = Desmayarse | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_158|Amorteçerse. ''Ys muynec chabgasqua'' [o] ''ys muynec zegasqua'' [o] ''chahas amuynsuca'' [o] ''isan amosqua''.|14v}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | {{tuf|bahninro|1. terminar. 2. Acabar|Headland}} | ||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. tr. | Apagar | b~ | ||
| + | |def = Hacer que algo encendido o activo se apague | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{manuscrito_2923|Apagar <nowiki>=</nowiki> ''Yquy Zemuynsuca''.|6r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{L_I| loc. v. | Dormir un poco. | zfihista a~ | ||
| + | |def = Dormir por un instante | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Dormir un poco. ''Zfihista amuynsuca''.|61r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema=Dormir}} | ||
| + | |||
| + | {{L_II| loc. v. | Equivocarse, turbarse, desmemoriarse, inadvertir. | zpquyquyz a~|cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sub= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Equivocarse. | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_158|Turbarse. ''Zepquyquyz amuynsuca''.|122r}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Desmemoriarse. | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{manuscrito_2923|Desmemoriarse = ''Zepquyquy zamuynsuca''.|18r}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Chochear, tener disminuidas las facultades mentales por la edad. | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_158|Caducar. ''Zpquyquyz amuynsuca''.|33r}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{subacep | ||
| + | | | ||
| + | | Descuidarse, inadvertir. | ||
| + | | citas = | ||
| + | {{voc_158|Descuidarse, ynadbertir. ''Zpquyquyz amuyne''.|54v}} | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{L_III| loc. v. | Admirarse, embebecerse, *entretenerse | zpquyquyz ys a~|cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Admirarse. ''Zepquyquyz ys amuyne'' [o] ''quycagataz chahas amuyne''. Admiréme, ''sa'', es también palabra de admiraçión y espanto.|7r}} | ||
| + | {{manuscrito_2923|Embebecerse <nowiki>=</nowiki> ''ZepquyquyZ ys amuynsuca''.|20r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Admirarse | ||
| − | |||
| − | |||
}} | }} | ||
Revisión actual - 10:57 17 sep 2025
muynsuca#I su. intr. Cesar, suspenderse, apagarse. || muynsuca#II su. tr. Apagar (Hacer que algo encendido o activo se apague) || muynsuca#III || muynsuca#IV || muynsuca#V || muynsuca#L I zfihista a~ loc. v. Dormir un poco. (Dormir por un instante)
muynsuca
- Apagarse
Apagarse. Yc amuynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 17v
..yczemuyusuca, que hace, ycmuyu ˰apagar. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Gra. fol. 15r
- Desmayarse, amortecerse
Amorteçerse. Ys muynec chabgasqua [o] ys muynec zegasqua [o] chahas amuynsuca [o] isan amosqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 14v
- Equivocarse.
Turbarse. Zepquyquyz amuynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 122r
- Desmemoriarse.
Desmemoriarse = Zepquyquy zamuynsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 18r
- Chochear, tener disminuidas las facultades mentales por la edad.
Caducar. Zpquyquyz amuynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 33r
- Descuidarse, inadvertir.
Descuidarse, ynadbertir. Zpquyquyz amuyne. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54v
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-muyn | z-muyn-suca | z-muyn-nynga | z-muyn-iua |
| neg. | z-muyn-za | z-muyn-suca-za | z-muyn-zi-nga | z-muyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-muyn | m-muyn-suca | m-muyn-nynga | m-muyn-iua |
| neg. | m-muyn-za | m-muyn-suca-za | m-muyn-zi-nga | m-muyn-za-n iua |
| 3.ª | a-muyn | a-muyn-suca | a-muyn-nynga | a-muyn-iua |
| neg. | a-muyn-za | a-muyn-suca-za | a-muyn-zi-nga | a-muyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-muyn | chi-muyn-suca | chi-muyn-nynga | chi-muyn-iua |
| neg. | chi-muyn-za | chi-muyn-suca-za | chi-muyn-zi-nga | chi-muyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-muyn | mi-muyn-suca | mi-muyn-nynga | mi-muyn-iua |
| neg. | mi-muyn-za | mi-muyn-suca-za | mi-muyn-zi-nga | mi-muyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-muyn-ua | cha-muyn-suca | cha-muyn-nynga | cha-muyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-muyn-ua | ma-muyn-suca | ma-muyn-nynga | ma-muyn-nynguepqua |
| 3.ª | a-muyn-ua | a-muyn-suca | a-muyn-nynga | a-muyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-muyn-ua | chi-muyn-suca | chi-muyn-nynga | chi-muyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-muyn-ua | mi-muyn-suca | mi-muyn-nynga | mi-muyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-muyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-muyn-ua |
II. su. tr. Apagar ( Hacer que algo encendido o activo se apague. )
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-muyn | z-b-muyn-suca | z-b-muyn-nynga | z-b-muyn-iua |
| neg. | z-b-muyn-za | z-b-muyn-suca-za | z-b-muyn-zi-nga | z-b-muyn-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-muyn | m-m-muyn-suca | m-m-muyn-nynga | m-m-muyn-iua |
| neg. | m-m-muyn-za | m-m-muyn-suca-za | m-m-muyn-zi-nga | m-m-muyn-za-n iua |
| 3.ª | a-b-muyn | a-b-muyn-suca | a-b-muyn-nynga | a-b-muyn-iua |
| neg. | a-b-muyn-za | a-b-muyn-suca-za | a-b-muyn-zi-nga | a-b-muyn-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-muyn | chi-b-muyn-suca | chi-b-muyn-nynga | chi-b-muyn-iua |
| neg. | chi-b-muyn-za | chi-b-muyn-suca-za | chi-b-muyn-zi-nga | chi-b-muyn-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-muyn | mi-b-muyn-suca | mi-b-muyn-nynga | mi-b-muyn-iua |
| neg. | mi-b-muyn-za | mi-b-muyn-suca-za | mi-b-muyn-zi-nga | mi-b-muyn-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-muyn-ua | cha-muyn-suca | cha-muyn-nynga | cha-muyn-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-muyn-ua | ma-muyn-suca | ma-muyn-nynga | ma-muyn-nynguepqua |
| 3.ª | muyn-ua | muyn-suca | muyn-nynga | muyn-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-muyn-ua | chi-muyn-suca | chi-muyn-nynga | chi-muyn-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-muyn-ua | mi-muyn-suca | mi-muyn-nynga | mi-muyn-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | muyn-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | muyn-ua |
Apagar = Yquy Zemuynsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 6r
L.I. loc. v. Dormir un poco. ( Dormir por un instante. )
Ver también " Dormir ": misqua, muysua, muysygo, muysygosqua, quigua(2), quyba, quybansuca, quybysuca
Dormir un poco. Zfihista amuynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 61r
L.II. loc. v. Equivocarse, turbarse, desmemoriarse, inadvertir.
L.III. loc. v. Admirarse, embebecerse, *entretenerse
Ver también " Admirarse ": saa
Admirarse. Zepquyquyz ys amuyne [o] quycagataz chahas amuyne. Admiréme, sa, es también palabra de admiraçión y espanto. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 7r
Embebecerse = ZepquyquyZ ys amuynsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 20r
