De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 7 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = kɨʂkɨsuka | |IPA_GONZALEZ = kɨʂkɨsuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = (PCC) 'kɨ(ts)kə- → 'kə(tʃ)kə- |
|MORFOLOGIA = [[quychyquy]] [[-suca]] | |MORFOLOGIA = [[quychyquy]] [[-suca]] | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| su. intr. | Comer, alimentarse. | + | {{I| su. intr. | Comer, alimentarse. |
| + | |con = | ||
| + | |||
{{verbo | {{verbo | ||
| − | |imp=aquychycu | + | |imp = aquychycu |
| + | |par_pre = quychyca | ||
}} | }} | ||
| − | {{voc_158|Comer. ''Zquychyquysuca'', neutro. Ymperatiuo, '' | + | |
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Comer. ''Zquychyquysuca'', neutro. Ymperatiuo, ''aquychycu''. Participios: ''chaquychyquysuca, chaquychyca, chaquychyquynynga''.|40v}} | ||
{{manuscrito_2923|Comer <nowiki>=</nowiki> ''Zequychquysuca''. neutro. ''Zebsosqua''. es activo.|13r}} | {{manuscrito_2923|Comer <nowiki>=</nowiki> ''Zequychquysuca''. neutro. ''Zebsosqua''. es activo.|13r}} | ||
| − | {{ | + | {{voc_158|Cada uno Come en plato de por ʃi <nowiki>=</nowiki> ''muysca ata muysca ata prato ata fuyze gue <u>aquychyquysuca</u>'' <nowiki>=</nowiki>|32r}} |
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
{{tuf|cócaro|comer|Headland}} | {{tuf|cócaro|comer|Headland}} | ||
| − | {{II| su. intr. |Pacer, | + | |sema=Alimentarse|sema1=Comer}} |
| + | |||
| + | {{II| su. intr. |Pacer, pastorear | ||
| + | |def = Comer el ganado en los prados | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Paçer El ganado <nowiki>=</nowiki> ''aquycheyqueyʃuca''. |92v}} | {{voc_158|Paçer El ganado <nowiki>=</nowiki> ''aquycheyqueyʃuca''. |92v}} | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |come= | ||
| + | |||
| + | Tenemos dudas sobre la ortografía de esta acepción. | ||
| + | |||
| + | |sema=Pacer | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 13:11 17 sep 2025
quychquysuca#I su. intr. Comer, alimentarse. || quychquysuca#II su. intr. Pacer, pastorear (Comer el ganado en los prados) || quychquysuca#III || quychquysuca#IV || quychquysuca#V || quychquysuca#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
quychquysuca, qhɣrqɣsûca, quichyquysuca, quycheyquey, quychyquysuca
Fon. Gonz.*/kɨʂkɨsuka/ Cons.
*/kɨtʲkɨsuka/
I. su. intr. Comer, alimentarse. Imp. aquychycu. Part. de pres. quychyca.
Paradigma verbal: quychquy (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-quychquy | z-quychquy-suca | z-quychquy-nynga | z-quychquy-iua |
| neg. | z-quychquy-za | z-quychquy-suca-za | z-quychquy-zi-nga | z-quychquy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-quychquy | m-quychquy-suca | m-quychquy-nynga | m-quychquy-iua |
| neg. | m-quychquy-za | m-quychquy-suca-za | m-quychquy-zi-nga | m-quychquy-za-n iua |
| 3.ª | a-quychquy | a-quychquy-suca | a-quychquy-nynga | a-quychquy-iua |
| neg. | a-quychquy-za | a-quychquy-suca-za | a-quychquy-zi-nga | a-quychquy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-quychquy | chi-quychquy-suca | chi-quychquy-nynga | chi-quychquy-iua |
| neg. | chi-quychquy-za | chi-quychquy-suca-za | chi-quychquy-zi-nga | chi-quychquy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-quychquy | mi-quychquy-suca | mi-quychquy-nynga | mi-quychquy-iua |
| neg. | mi-quychquy-za | mi-quychquy-suca-za | mi-quychquy-zi-nga | mi-quychquy-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quychquy-ua | cha-quychquy-suca | cha-quychquy-nynga | cha-quychquy-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quychquy-ua | ma-quychquy-suca | ma-quychquy-nynga | ma-quychquy-nynguepqua |
| 3.ª | a-quychquy-ua | a-quychquy-suca | a-quychquy-nynga | a-quychquy-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quychquy-ua | chi-quychquy-suca | chi-quychquy-nynga | chi-quychquy-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quychquy-ua | mi-quychquy-suca | mi-quychquy-nynga | mi-quychquy-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-quychquy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-quychquy-ua |
Ver también " Alimentarse ": quychquysuca, quychyquy
Comer. Zquychyquysuca, neutro. Ymperatiuo, aquychycu. Participios: chaquychyquysuca, chaquychyca, chaquychyquynynga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 40v
Comer = Zequychquysuca. neutro. Zebsosqua. es activo. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 13r
Cada uno Come en plato de por ʃi = muysca ata muysca ata prato ata fuyze gue aquychyquysuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 32r
uwa central: cócaro - comer (Headland
)
II. su. intr. Pacer, pastorear ( Comer el ganado en los prados. )
Paradigma verbal: quychquy (su. intr.)
Serie de Flexión Verbal
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-quychquy | z-quychquy-suca | z-quychquy-nynga | z-quychquy-iua |
| neg. | z-quychquy-za | z-quychquy-suca-za | z-quychquy-zi-nga | z-quychquy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-quychquy | m-quychquy-suca | m-quychquy-nynga | m-quychquy-iua |
| neg. | m-quychquy-za | m-quychquy-suca-za | m-quychquy-zi-nga | m-quychquy-za-n iua |
| 3.ª | a-quychquy | a-quychquy-suca | a-quychquy-nynga | a-quychquy-iua |
| neg. | a-quychquy-za | a-quychquy-suca-za | a-quychquy-zi-nga | a-quychquy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-quychquy | chi-quychquy-suca | chi-quychquy-nynga | chi-quychquy-iua |
| neg. | chi-quychquy-za | chi-quychquy-suca-za | chi-quychquy-zi-nga | chi-quychquy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-quychquy | mi-quychquy-suca | mi-quychquy-nynga | mi-quychquy-iua |
| neg. | mi-quychquy-za | mi-quychquy-suca-za | mi-quychquy-zi-nga | mi-quychquy-za-n iua |
Serie de Nominalización
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-quychquy-ua | cha-quychquy-suca | cha-quychquy-nynga | cha-quychquy-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-quychquy-ua | ma-quychquy-suca | ma-quychquy-nynga | ma-quychquy-nynguepqua |
| 3.ª | a-quychquy-ua | a-quychquy-suca | a-quychquy-nynga | a-quychquy-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-quychquy-ua | chi-quychquy-suca | chi-quychquy-nynga | chi-quychquy-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-quychquy-ua | mi-quychquy-suca | mi-quychquy-nynga | mi-quychquy-nynguepqua |
Modo Imperativo
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-quychquy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-quychquy-ua |
Comentarios: Tenemos dudas sobre la ortografía de esta acepción.
Ver también " Pacer ":
Paçer El ganado = aquycheyqueyʃuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 92v
