m (Variable proto) |
m |
||
| Línea 15: | Línea 15: | ||
<!-- | <!-- | ||
| + | Ver -onasuca | ||
{{tuf|wahninro|1. Quemar|headland}} | {{tuf|wahninro|1. Quemar|headland}} | ||
{{tuf|aninro|Cocinar|Headland}} | {{tuf|aninro|Cocinar|Headland}} | ||
Revisión del 11:41 27 mar 2024
onansuca#I su. intr. Cocerse, cocinarse, sazonarse (algo, especialmente las yerbas) || onansuca#II su. intr. Madurarse (Alcanzar madurez una fruta fuera del árbol) || onansuca#III || onansuca#IV || onansuca#V || onansuca#L I
onansuca
- 1. Pasarse de maduro.
- 2. Apostemarse-
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-onan | z-onan-suca | z-onan-nynga | z-onan-iua |
| neg. | z-onan-za | z-onan-suca-za | z-onan-zi-nga | z-onan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-onan | m-onan-suca | m-onan-nynga | m-onan-iua |
| neg. | m-onan-za | m-onan-suca-za | m-onan-zi-nga | m-onan-za-n iua |
| 3.ª | a-onan | a-onan-suca | a-onan-nynga | a-onan-iua |
| neg. | a-onan-za | a-onan-suca-za | a-onan-zi-nga | a-onan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-onan | chi-onan-suca | chi-onan-nynga | chi-onan-iua |
| neg. | chi-onan-za | chi-onan-suca-za | chi-onan-zi-nga | chi-onan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-onan | mi-onan-suca | mi-onan-nynga | mi-onan-iua |
| neg. | mi-onan-za | mi-onan-suca-za | mi-onan-zi-nga | mi-onan-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-onan-ua | cha-onan-suca | cha-onan-nynga | cha-onan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-onan-ua | ma-onan-suca | ma-onan-nynga | ma-onan-nynguepqua |
| 3.ª | a-onan-ua | a-onan-suca | a-onan-nynga | a-onan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-onan-ua | chi-onan-suca | chi-onan-nynga | chi-onan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-onan-ua | mi-onan-suca | mi-onan-nynga | mi-onan-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-onan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-onan-ua |
Cozerse yerbas. Aonansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 44v
Cozer hierbas = Zemonasuca.
Cocerse neutro correlativo de este = Aonansuca, y este neutro es general tambien. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 14r
Ver también "Cocinar": gazysuca, hoquynsuca, hoquysuca, onansuca, onasuca, quysqua, zoisuca
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-onan | z-onan-suca | z-onan-nynga | z-onan-iua |
| neg. | z-onan-za | z-onan-suca-za | z-onan-zi-nga | z-onan-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-onan | m-onan-suca | m-onan-nynga | m-onan-iua |
| neg. | m-onan-za | m-onan-suca-za | m-onan-zi-nga | m-onan-za-n iua |
| 3.ª | a-onan | a-onan-suca | a-onan-nynga | a-onan-iua |
| neg. | a-onan-za | a-onan-suca-za | a-onan-zi-nga | a-onan-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-onan | chi-onan-suca | chi-onan-nynga | chi-onan-iua |
| neg. | chi-onan-za | chi-onan-suca-za | chi-onan-zi-nga | chi-onan-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-onan | mi-onan-suca | mi-onan-nynga | mi-onan-iua |
| neg. | mi-onan-za | mi-onan-suca-za | mi-onan-zi-nga | mi-onan-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-onan-ua | cha-onan-suca | cha-onan-nynga | cha-onan-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-onan-ua | ma-onan-suca | ma-onan-nynga | ma-onan-nynguepqua |
| 3.ª | a-onan-ua | a-onan-suca | a-onan-nynga | a-onan-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-onan-ua | chi-onan-suca | chi-onan-nynga | chi-onan-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-onan-ua | mi-onan-suca | mi-onan-nynga | mi-onan-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-onan-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-onan-ua |
Madurar generalmente. Aonansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 86r
ʃazonarse la fruta fuera del arbol para poderʃe comer: aonansuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 113r
Ver también "Madurar":
Podrirse = Afutynsuca. l. Agahachansuca. l. Apantynsuca. l. Aonannsuca. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 34r
Madurar = Aiensuca es el proprio. Aonansuca este es pasar de maduro. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 29r
Ver también "Podrirse": bosynsuca, chuhuzansuca, cuzansuca, futynsuca, gahachansuca, onansuca, pantynsuca
Materia[,] postema = yba chuquy. / Materia hacerse = yquy aonansuca. l. yquy amuysqua. pret.o amuy. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 29r
Ver también "Apostemar": amsa, amsansuca, muysqua, onansuca
