m (Gómez) |
m (Clasificar |cit: mover {{come}}, {{sema}} y cognados a |come=, |sema*=, |cog=) |
||
| (No se muestran 14 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 2: | Línea 2: | ||
|IPA_GONZALEZ = ɣuahaiansuka | |IPA_GONZALEZ = ɣuahaiansuka | ||
|IPA_CONSTENLA = | |IPA_CONSTENLA = | ||
| − | | | + | |PROTO = (PCC) *'wah-ia → *-'wahia- (Revisar. La etimología parece ser la de difunto chéina... no la de ahujacro...) |
| − | |MORFOLOGIA = [[guahaia]] | + | |MORFOLOGIA = [[guahaia]] [[-n(2)]] [[-suca]] |
}} | }} | ||
| − | {{I| | + | {{I| su. intr. | Dañarse, malearse, perecer, echarse a perder, perderse |cit= |
| + | |||
| + | |||
| + | |||
{{voc_158|Corronperse qualquiera cosa. ''Aguahaiansuca''. Verbo general..|44r}} | {{voc_158|Corronperse qualquiera cosa. ''Aguahaiansuca''. Verbo general..|44r}} | ||
{{voc_158|Dañarse, generalmente. ''Aguahaiansuca''.|50r}} | {{voc_158|Dañarse, generalmente. ''Aguahaiansuca''.|50r}} | ||
{{manuscrito_2923|Dañarse, malearse etc. ''Achuenzaq’bgasqua''. l. ''Aguahaiansuca''_ neutros.|16r}} | {{manuscrito_2923|Dañarse, malearse etc. ''Achuenzaq’bgasqua''. l. ''Aguahaiansuca''_ neutros.|16r}} | ||
| + | {{con_158|...''mibcanan mifizcaz <u>aguaianenga</u> fiernoc antanga''.|131v}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |come= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | La cita del R.M. 158, folio 131 v., puede traducirse de la siguiente manera: "Si la coméis, vuestra alma será arrojada al infierno y perecerá". | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |cog= | ||
| + | |||
| + | {{tuf|ahujacro|1. echar a perder.|Headland}} | ||
| + | {{tuf|ahujacro|2. contaminar.|Headland}} | ||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{II| su. intr. | Desbaratarse. |cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Desbaratarse. ''Aguahaiansuca''.|54r}} | ||
{{voc_158|Errarse la obra. ''Aguahaiansuca''.|73v}} | {{voc_158|Errarse la obra. ''Aguahaiansuca''.|73v}} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | {{ | + | |
| − | + | |sema= | |
| + | |||
| + | Dañar | ||
| + | |||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{L_I| loc. v. | Tener pesadillas, soñar mal (lit. Dañarse el sueño).|muysuaz a~|cit= | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | {{voc_158|Sonar mal <nowiki>=</nowiki> ''zemuyssuaz aguahaiansuca'' <nowiki>=</nowiki>|115r}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |sema= | ||
| + | |||
| + | Soñar | ||
| + | |||
| + | }} | ||
Revisión actual - 11:12 17 sep 2025
guahaiansuca#I su. intr. Dañarse, malearse, perecer, echarse a perder, perderse || guahaiansuca#II su. intr. Desbaratarse. || guahaiansuca#III || guahaiansuca#IV || guahaiansuca#V || guahaiansuca#L I muysuaz a~ loc. v. Tener pesadillas, soñar mal (lit. Dañarse el sueño).
guahaiansuca, guaiansuca, uahaiansuca
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-guahaian | z-guahaian-suca | z-guahaian-nynga | z-guahaian-iua |
| neg. | z-guahaian-za | z-guahaian-suca-za | z-guahaian-zi-nga | z-guahaian-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-guahaian | m-guahaian-suca | m-guahaian-nynga | m-guahaian-iua |
| neg. | m-guahaian-za | m-guahaian-suca-za | m-guahaian-zi-nga | m-guahaian-za-n iua |
| 3.ª | a-guahaian | a-guahaian-suca | a-guahaian-nynga | a-guahaian-iua |
| neg. | a-guahaian-za | a-guahaian-suca-za | a-guahaian-zi-nga | a-guahaian-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-guahaian | chi-guahaian-suca | chi-guahaian-nynga | chi-guahaian-iua |
| neg. | chi-guahaian-za | chi-guahaian-suca-za | chi-guahaian-zi-nga | chi-guahaian-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-guahaian | mi-guahaian-suca | mi-guahaian-nynga | mi-guahaian-iua |
| neg. | mi-guahaian-za | mi-guahaian-suca-za | mi-guahaian-zi-nga | mi-guahaian-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-guahaian-ua | cha-guahaian-suca | cha-guahaian-nynga | cha-guahaian-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-guahaian-ua | ma-guahaian-suca | ma-guahaian-nynga | ma-guahaian-nynguepqua |
| 3.ª | a-guahaian-ua | a-guahaian-suca | a-guahaian-nynga | a-guahaian-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-guahaian-ua | chi-guahaian-suca | chi-guahaian-nynga | chi-guahaian-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-guahaian-ua | mi-guahaian-suca | mi-guahaian-nynga | mi-guahaian-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-guahaian-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-guahaian-ua |
Comentarios: La cita del R.M. 158, folio 131 v., puede traducirse de la siguiente manera: "Si la coméis, vuestra alma será arrojada al infierno y perecerá".
Corronperse qualquiera cosa. Aguahaiansuca. Verbo general.. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 44r
Dañarse, generalmente. Aguahaiansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 50r
Dañarse, malearse etc. Achuenzaq’bgasqua. l. Aguahaiansuca_ neutros. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 16r
...mibcanan mifizcaz aguaianenga fiernoc antanga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Con. fol. 131v
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-guahaian | z-guahaian-suca | z-guahaian-nynga | z-guahaian-iua |
| neg. | z-guahaian-za | z-guahaian-suca-za | z-guahaian-zi-nga | z-guahaian-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-guahaian | m-guahaian-suca | m-guahaian-nynga | m-guahaian-iua |
| neg. | m-guahaian-za | m-guahaian-suca-za | m-guahaian-zi-nga | m-guahaian-za-n iua |
| 3.ª | a-guahaian | a-guahaian-suca | a-guahaian-nynga | a-guahaian-iua |
| neg. | a-guahaian-za | a-guahaian-suca-za | a-guahaian-zi-nga | a-guahaian-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-guahaian | chi-guahaian-suca | chi-guahaian-nynga | chi-guahaian-iua |
| neg. | chi-guahaian-za | chi-guahaian-suca-za | chi-guahaian-zi-nga | chi-guahaian-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-guahaian | mi-guahaian-suca | mi-guahaian-nynga | mi-guahaian-iua |
| neg. | mi-guahaian-za | mi-guahaian-suca-za | mi-guahaian-zi-nga | mi-guahaian-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-guahaian-ua | cha-guahaian-suca | cha-guahaian-nynga | cha-guahaian-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-guahaian-ua | ma-guahaian-suca | ma-guahaian-nynga | ma-guahaian-nynguepqua |
| 3.ª | a-guahaian-ua | a-guahaian-suca | a-guahaian-nynga | a-guahaian-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-guahaian-ua | chi-guahaian-suca | chi-guahaian-nynga | chi-guahaian-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-guahaian-ua | mi-guahaian-suca | mi-guahaian-nynga | mi-guahaian-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-guahaian-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-guahaian-ua |
Ver también " Dañar ": guahaia
Desbaratarse. Aguahaiansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54r
Errarse la obra. Aguahaiansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 73v
L.I. loc. v. Tener pesadillas, soñar mal (lit. Dañarse el sueño).
Ver también " Soñar ": muysua, muysygo, muysygosqua
Sonar mal = zemuyssuaz aguahaiansuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 115r
