De Muysc cubun - Lengua Muisca

m
m
Línea 8: Línea 8:
 
{{der|26}}  
 
{{der|26}}  
  
−
'''[[nohosugue]]'''. aʠllos &.<sup>a</sup><br>  
+
'''[[noho]][[-su|su]][[gue]]'''. aʠllos &.<sup>a</sup><br>  
 
<center><h4>Preterìto.</h4></center>  
 
<center><h4>Preterìto.</h4></center>  
−
'''[[cha-|cha]][[hasugue|hasgue]]'''. Yo dije, '''[[ma-|m]][[hasugue|hasgue]]''', tu &.<sup>a</sup> '''nohogue''', {{cam|ʠl|aʠl|Con el desarrollo de la abreviatura "aquel".}} &.<sup>a</sup><br>  
+
'''[[cha-|cha]][[ha(2)|has]][[gue]]'''. Yo dije, '''[[ma-|m]][[ha(2)|has]][[gue]]''', tu &.<sup>a</sup> '''[[noho]][[gue]]''', {{cam|ʠl|aʠl|Con el desarrollo de la abreviatura "aquel".}} &.<sup>a</sup><br>  
−
'''Chiasgue''' nosotros &.<sup>a</sup> '''miasgue''' vosotros &.<sup>a</sup> '''nohogu'''[-]<br>  
+
'''[[chi-|Chi]][[ha(2)|asgue]]''' nosotros &.<sup>a</sup> '''[[mi-|mi]][[ha(2)|as]][[gue]]''' vosotros &.<sup>a</sup> '''[[noho]][[gue|gu'''[-]<br>  
−
'''e''', aquellos &.<sup>a</sup><br>  
+
'''e]]''', aquellos &.<sup>a</sup><br>  
 
<center><h4>Futuro</h4></center>  
 
<center><h4>Futuro</h4></center>  
−
'''Chahanynga''', yo dire, '''mahanynga''', tu &.<sup>a</sup> '''no'''[-]<br>  
+
'''[[cha-|Cha]][[ha(2)|ha]][[-nynga|nynga]]''', yo dire, '''[[ma-|ma]][[ha(2)|ha]][[-nynga|nynga]]''', tu &.<sup>a</sup> '''[[noho|no'''[-]<br>  
−
'''honga''', aquel &.<sup>a</sup> '''chianynga''' nosotros &.<sup>a</sup> '''míha'''[-]<br>  
+
'''ho]][[-nga|nga]]''', aquel &.<sup>a</sup> '''[[chi-|chi]][[ha(2)|a]][[-nynga|nynga]]''' nosotros &.<sup>a</sup> '''[[mi-|mi]][[ha(2)|ha]]'''[-]<br>  
−
'''nynga''' vosotros &.<sup>a</sup> '''nohonga''' aʠllos diran<br>  
+
'''[[-nynga|nynga]]''' vosotros &.<sup>a</sup> '''[[noho]][[-nga|nga]]''' aʠllos diran<br>  
 
<center><h3>Partiçipíos.</h3></center>  
 
<center><h3>Partiçipíos.</h3></center>  
 
<center><h4>Preʃʃente.</h4></center>  
 
<center><h4>Preʃʃente.</h4></center>  
−
'''Chahasca''', yo el que Digo o lo que dìgo '''mahas'''[-]<br>  
+
'''[[cha-|Cha]][[ha(2)|ha]][[-sca|sca]]''', yo el que Digo o lo que dìgo '''[[ma-|ma]][[ha(2)|ha]][[-sca|s'''[-]<br>  
−
'''ca''', tu &.<sup>a</sup> '''nohosca''', El &.<sup>a</sup> '''chihasca''', los ʠ &.<sup>a</sup><br>  
+
'''ca]]''', tu &.<sup>a</sup> '''[[noho]][[-sca|sca]]''', El &.<sup>a</sup> '''[[chi-|chi]][[ha(2)|ha]][[-sca|sca]]''', los ʠ &.<sup>a</sup><br>  
−
'''mihasca''', los ʠ &.<sup>a</sup> '''nohoca''' los ʠ disen o lo que diʃen<br>  
+
'''[[mi-|mi]][[ha(2)|ha]][[-sca|sca]]''', los ʠ &.<sup>a</sup> '''[[noho]][[-sca|<sup>s</sup>ca]]''' los ʠ disen o lo que diʃen<br>  
 
<center><h4>Preterito</h4></center>  
 
<center><h4>Preterito</h4></center>  
−
'''Chahaía''', yo el que dije o lo ʠ io díje, '''mahaìa''', tu. &.<sup>a</sup><br>  
+
'''[[cha-|Cha]][[ha(2)|ha]][[-ia|ia]]''', yo el que dije o lo ʠ io díje, '''[[ma-|ma]][[ha(2)|ha]][[-ia|ia]]''', tu. &.<sup>a</sup><br>  
−
'''nohoca''' El que &.<sup>a</sup> '''{{cam1|chibaca|chihaca}}''', &.<sup>a</sup> '''mihaía''' &.<sup>a</sup> '''nohoca''', &.<sup>a</sup><br>  
+
'''[[noho]][[?|ca]]''' El que &.<sup>a</sup> '''{{cam1|[[chi-|chi]][[ha(2)|ba]][[-ia|ca]]|chihaia}}''', &.<sup>a</sup> '''[[mi-|mi]][[ha(2)|ha]][[-ia|ia]]''' &.<sup>a</sup> '''[[noho]][[?|ca]]''', &.<sup>a</sup><br>  
 
<center><h4>Futuro.</h4></center>  
 
<center><h4>Futuro.</h4></center>  
−
'''chahanynga''' yo el que tengo de desìr, '''mahanynga''' &.<sup>a</sup><br>  
+
'''[[cha-|cha]][[ha(2)|ha]][[-nynga|nynga]]''' yo el que tengo de desìr, '''[[ma-|ma]][[ha(2)|ha]][[-nynga|nynga]]''' &.<sup>a</sup><br>  
−
'''nohonga'''. &.<sup>a</sup> '''chihanynga''' &.<sup>a</sup> '''miahanynga''' &.<sup>a</sup> '''nohonga''' &.<sup>a</sup><br>  
+
'''[[noho]][[-nga|nga]]'''. &.<sup>a</sup> '''[[chi-|chi]][[ha(2)|ha]][[-nynga|nynga]]''' &.<sup>a</sup> '''[[mi-|mia]][[ha(2)|ha]][[-nynga|nynga]]''' &.<sup>a</sup> '''[[noho]][[-nga|nga]]''' &.<sup>a</sup><br>  
 
<center><h2>Capitulo 13 de los verbos  finitibos.</h2></center>  
 
<center><h2>Capitulo 13 de los verbos  finitibos.</h2></center>  
 
llamamos verbos finitibos vnos verbos ʠ ai en <br>  
 
llamamos verbos finitibos vnos verbos ʠ ai en <br>  

Revisión del 16:05 20 nov 2020

Lematización[1]
26

nohosugue. aʠllos &.a

Preterìto.

chahasgue. Yo dije, mhasgue, tu &.a nohogue, ʠl[2] &.a
Chiasgue nosotros &.a miasgue vosotros &.a nohogu[-]
e
, aquellos &.a

Futuro

Chahanynga, yo dire, mahanynga, tu &.a no[-]
ho
nga
, aquel &.a chianynga nosotros &.a miha[-]
nynga vosotros &.a nohonga aʠllos diran

Partiçipíos.

Preʃʃente.

Chahasca, yo el que Digo o lo que dìgo mahas[-]
ca
, tu &.a nohosca, El &.a chihasca, los ʠ &.a
mihasca, los ʠ &.a nohosca los ʠ disen o lo que diʃen

Preterito

Chahaia, yo el que dije o lo ʠ io díje, mahaia, tu. &.a
nohoca El que &.a chibaca[3] , &.a mihaia &.a nohoca, &.a

Futuro.

chahanynga yo el que tengo de desìr, mahanynga &.a
nohonga. &.a chihanynga &.a miahanynga &.a nohonga &.a

Capitulo 13 de los verbos finitibos.

llamamos verbos finitibos vnos verbos ʠ ai en
la lengua mosca que significan cosa ya acabada
y echa y por eso los llamamos finitibos Como Cu[-]
ando deçimos ya eſta echo, ya eſta escrito Ya
eſta enʃendido &.a La forma de los quales se
bera en el verbo çiguiente que ʃerbír˰a de ejemplo
aquíne echo eſta. aquínza, no eſta echo=

Partiçipìo
Fotografía[4]
Manuscrito 158 BNC Gramatica - fol 26r.jpg

Referencias

  1. ↑ Lematización realizada manualmente por Diego F. Gómez, usando como base a Gómez & Torres. Transcripción Raro Manuscrito 158 BNC. ICANH. 2014. Esta lematización se realizó gracias al apoyo del Instituto Colombiano de Antropología e Historia.
  2. ↑ Creemos que lo correcto debió ser "aʠl" en lugar de "ʠl". Con el desarrollo de la abreviatura "aquel".
  3. ↑ Creemos que lo correcto debió haber sido chihaia.
  4. ↑ Fotografía tomada del R.M. 158 de la Biblioteca Nacional de Colombia, gracias a la colaboración de su Coordinador de Colecciones y Servicios.