De Muysc cubun - Lengua Muisca
m |
m |
||
| (No se muestran 6 ediciones intermedias del mismo usuario) | |||
| Línea 72: | Línea 72: | ||
{{subacep | {{subacep | ||
| − | | | + | | quihichy[[-ba]] |
| Dedo del pie | | Dedo del pie | ||
|sema=Pie | |sema=Pie | ||
| Línea 110: | Línea 110: | ||
{{subacep | {{subacep | ||
| − | | | + | | {{POSS}}-{{~}}{{ALL|-c}} |
| De, por causa de | | De, por causa de | ||
|def = Denota la causa u origen de algo. Parece usarse sólo con personas | |def = Denota la causa u origen de algo. Parece usarse sólo con personas | ||
| Línea 124: | Línea 124: | ||
{{subacep | {{subacep | ||
| − | | | + | | {{POSS}}-{{~}}{{INE}} |
| Contra, por causa de | | Contra, por causa de | ||
|def = Parece usarse sólo con personas | |def = Parece usarse sólo con personas | ||
| Línea 136: | Línea 136: | ||
{{subacep | {{subacep | ||
| − | | | + | | {{N}} {{~}}{{INE}} |
| Al pie de, junto a. | | Al pie de, junto a. | ||
|come= | |come= | ||
| Línea 154: | Línea 154: | ||
{{subacep | {{subacep | ||
| − | | | + | | {{POSS}}-{{~}}{{INE}} |
| En amparo de | | En amparo de | ||
|def = lit. al pie de | |def = lit. al pie de | ||
| Línea 167: | Línea 167: | ||
{{subacep | {{subacep | ||
| − | | | + | | {{POSS}}-{{~}} [[bohoze]] |
| A pie | | A pie | ||
|def = Literalmente "con mis pies, con tus pies, etc" | |def = Literalmente "con mis pies, con tus pies, etc" | ||
Revisión actual - 12:30 18 ene 2026
quihicha#I s. Pie, pata, *base. || quihicha#II num. Diez, pies || quihicha#III || quihicha#IV || quihicha#V || quihicha#L I
Diccionario muysca - español. © Diego F. Gómez
(2008 - 2026).
quihicha, qhicha, qhicħa, qhicħâ, qhuicħa, qhîcħa, qhîcħâ, quicha, quihycha
Fon. Gonz.*/kihiʂa/ Cons.
*/kihitʲa/
Hom. quihicha, quihicha(2).
- Pata de animal. Pata de animal. Quihicha. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 18r
- Base (Objeto que rodea la base de algo)Collarejo = chyza quihicha = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 40rVer también " Base ": quihicha
- Dedo del pie Dedo del pie. Quihichyua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 52vDedo del pie = Quihichyba. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 16vVer también " Pie ": quihicha
- Pisada Pisada = quihicha oque. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 33rVer también " Señal ": quihicha
- De, por causa de (Denota la causa u origen de algo. Parece usarse sólo con personas)Esconder = bchiysuca. escondíolo de mi. zequihichac abchisy = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 74rEscondioʃe de mi = zequihichac achisgo = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 74rLlorar a otro = aquihichac zeconsuca = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 85v
- Contra, por causa de (Parece usarse sólo con personas)Contra ti está mascando hayo. Umquichac abchusqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 44rVer también " Contra ": quihicha
- Al pie de, junto a. Cabar al pie del arbol. quye quihichan bquyhyusuca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2012) - Ms. 2922. Voc. fol. 31rComentarios: La cita de la acepción del ejemplo podría entenderse como "en la parte baja" de algo, pero el cognado uwa parece indicar que significa 'junto a'.
- En amparo de (lit. al pie de)Cuydar de alguna cosa. Aquihichan zemisqua [o] zepquansuca [o] aquichan zequynsuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 45rDesanparada persona. Hos pquaoa magueza [o] aquihi chan minga magueza. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54r
- A pie (Literalmente "con mis pies, con tus pies, etc")A pie. Zquihicha bohoze, mquihicha bohoze, etc. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 18r
I. s. Pie, pata, *base.
Ver también " Pie ": quihicha
Pie. Quihicha. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 98r
uwa central: quesa(4) - 1. pie. (Headland
)
uwa central: at_quesa - 1. muñeca (Headland
)
uwa Raw riya: keskara - Pie (Bonilla & Gómez
)
Barí ará: kittuu - Pie (Mogollón)
Ikʉ (Arhuaco): kʉttʉ - Pie (Frank
)
Ikʉ (Arhuaco): kətə - Pie (Landaburu
)
kággaba (kogui): kasa - Pie (Huber & Reed
)
quihichy-ba
~ oque
Construcciones:
II. num. Diez, pies ( Gram. Seguido de otro numeral.)
Comentarios: Metáfora de los diez dedos de los pies
Ver también " Número ": aca, ata, boza, cuhupqua, gueta, hyzca, mica, muyhyca, quihicha, suhuza, taa, tama, ubchihica
Diez y seis. Quihichata â.
Diez y seis son. Quihichatas gue.
Díez y seis serán. Quihichatas nga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 59r
Diez y seis son. Quihichatas gue.
Díez y seis serán. Quihichatas nga. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 59r
