m |
m |
||
| Línea 6: | Línea 6: | ||
}} | }} | ||
| − | {{I| sq. tr. | Arrojar, esparcir, echar.}} {{imp | + | {{I| sq. tr. | Arrojar, esparcir, echar.}} |
| − | + | {{verbo | |
| + | |imp=iau | ||
| + | }} | ||
:1. '''hichan b~'''. Derramar, arrojar. | :1. '''hichan b~'''. Derramar, arrojar. | ||
{{voc_158|Derramar generalmente. ''Hichan biasqua; como, ventanas hichan iau'', derrama por la uentana. | {{voc_158|Derramar generalmente. ''Hichan biasqua; como, ventanas hichan iau'', derrama por la uentana. | ||
| Línea 31: | Línea 33: | ||
{{voc_158|Responder a las raçones. ''Obac biasqua'' [o] ''obac zegusqua''.|109r}} | {{voc_158|Responder a las raçones. ''Obac biasqua'' [o] ''obac zegusqua''.|109r}} | ||
| − | {{II| sq. pl. tr. | Alzar cosas pesadas.}} {{imp | + | {{II| sq. pl. tr. | Alzar cosas pesadas.}} |
| + | {{verbo | ||
| + | |imp=iao | ||
| + | }} | ||
{{voc_158|Alçar alguna mole, lebantar buhíos, lebantar arcos. ''Biasqua''. Tanbién quando cantan para deçir q[ue] alçen la boz diçen: ''iao'', alça.|11r}} | {{voc_158|Alçar alguna mole, lebantar buhíos, lebantar arcos. ''Biasqua''. Tanbién quando cantan para deçir q[ue] alçen la boz diçen: ''iao'', alça.|11r}} | ||
{{voc_158|Leuantar el buhío o otra mole para llebarla a otra parte. ''Gue zebiasqua''.|84r}} | {{voc_158|Leuantar el buhío o otra mole para llebarla a otra parte. ''Gue zebiasqua''.|84r}} | ||
| Línea 43: | Línea 48: | ||
| − | {{III| sq. pl. tr. | Recolectar cosas. Indica pluralidad.}} {{imp | + | {{III| sq. pl. tr. | Recolectar cosas. Indica pluralidad.}} |
| + | {{verbo | ||
| + | |imp=io | ||
| + | |par_pas=iaia/iao | ||
| + | |par_pre=iasca | ||
| + | |par_fut=ianga | ||
| + | }} | ||
{{voc_158|Cojer hojas. ''Zbiasqua''. Ymperatiuo, ''io''. Partiçipios: ''chaiasca, chaiaia, chaianga''.|39r}} | {{voc_158|Cojer hojas. ''Zbiasqua''. Ymperatiuo, ''io''. Partiçipios: ''chaiasca, chaiaia, chaianga''.|39r}} | ||
{{manuscrito_2924|Coger ojas, ó flores = ''Zebiasqua''. Particip. de preto. = ''chaiaza, maiaia, ia ia'', &c.|21r}} | {{manuscrito_2924|Coger ojas, ó flores = ''Zebiasqua''. Particip. de preto. = ''chaiaza, maiaia, ia ia'', &c.|21r}} | ||
Revisión del 21:31 6 abr 2014
iasqua#I sq. tr. Arrojar, regar, esparcir, echar. || iasqua#II || iasqua#III || iasqua#IV || iasqua#V || iasqua#L I yc b~, quyhycas b~, apquyquy/achie z~, aquiba b~, itan b~, iez b~ loc. v. Abrir, destapar., Despertar., Herrar, poner las herraduras a un caballo., Partear. *Abrir camino., Amedrentar, amenazar, atemorizar, Entremeter, hinchar (Meter algo en otra cosa hasta llenarla)
iasqua
- 1. hichan b~. Derramar, arrojar.
- 2. sie ys b~. Echarle agua a las plantas.
- 3. zhuen b~. Echar al hombro.
- 4. opquas z~. Echar por los ojos.
- 5. oban b~. Echar en la cara.
- 6. obac b~. Dar razones.
- 1. guate ~. Colgar muchas cosas.
- 2. guan z~. Ahorcar a muchos.
- 1. quyhycas/hyquys b~. Abrir la puerta.
- 2. quyhycas b~. Destapar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ia | z-b-ia-squa | z-b-ia-nga | z-b-ia-iua |
| neg. | z-b-ia-za | z-b-ia-squa-za | z-b-ia-zi-nga | z-b-ia-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ia | m-m-ia-squa | m-m-ia-nga | m-m-ia-iua |
| neg. | m-m-ia-za | m-m-ia-squa-za | m-m-ia-zi-nga | m-m-ia-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ia | a-b-ia-squa | a-b-ia-nga | a-b-ia-iua |
| neg. | a-b-ia-za | a-b-ia-squa-za | a-b-ia-zi-nga | a-b-ia-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ia | chi-b-ia-squa | chi-b-ia-nga | chi-b-ia-iua |
| neg. | chi-b-ia-za | chi-b-ia-squa-za | chi-b-ia-zi-nga | chi-b-ia-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ia | mi-b-ia-squa | mi-b-ia-nga | mi-b-ia-iua |
| neg. | mi-b-ia-za | mi-b-ia-squa-za | mi-b-ia-zi-nga | mi-b-ia-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ia-ia | cha-ia-sca | cha-ia-nga | cha-ia-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ia-ia | ma-ia-sca | ma-ia-nga | ma-ia-nguepqua |
| 3.ª | ia-ia | ia-sca | ia-nga | ia-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ia-ia | chi-ia-sca | chi-ia-nga | chi-ia-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ia-ia | mi-ia-sca | mi-ia-nga | mi-ia-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ia-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ia-ua |
Imp. iau.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ia | z-b-ia-squa | z-b-ia-nga | z-b-ia-iua |
| neg. | z-b-ia-za | z-b-ia-squa-za | z-b-ia-zi-nga | z-b-ia-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ia | m-m-ia-squa | m-m-ia-nga | m-m-ia-iua |
| neg. | m-m-ia-za | m-m-ia-squa-za | m-m-ia-zi-nga | m-m-ia-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ia | a-b-ia-squa | a-b-ia-nga | a-b-ia-iua |
| neg. | a-b-ia-za | a-b-ia-squa-za | a-b-ia-zi-nga | a-b-ia-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ia | chi-b-ia-squa | chi-b-ia-nga | chi-b-ia-iua |
| neg. | chi-b-ia-za | chi-b-ia-squa-za | chi-b-ia-zi-nga | chi-b-ia-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ia | mi-b-ia-squa | mi-b-ia-nga | mi-b-ia-iua |
| neg. | mi-b-ia-za | mi-b-ia-squa-za | mi-b-ia-zi-nga | mi-b-ia-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ia-ia | cha-ia-sca | cha-ia-nga | cha-ia-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ia-ia | ma-ia-sca | ma-ia-nga | ma-ia-nguepqua |
| 3.ª | ia-ia | ia-sca | ia-nga | ia-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ia-ia | chi-ia-sca | chi-ia-nga | chi-ia-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ia-ia | mi-ia-sca | mi-ia-nga | mi-ia-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ia-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ia-ua |
Imp. iao.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-ia | z-b-ia-squa | z-b-ia-nga | z-b-ia-iua |
| neg. | z-b-ia-za | z-b-ia-squa-za | z-b-ia-zi-nga | z-b-ia-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-ia | m-m-ia-squa | m-m-ia-nga | m-m-ia-iua |
| neg. | m-m-ia-za | m-m-ia-squa-za | m-m-ia-zi-nga | m-m-ia-za-n iua |
| 3.ª | a-b-ia | a-b-ia-squa | a-b-ia-nga | a-b-ia-iua |
| neg. | a-b-ia-za | a-b-ia-squa-za | a-b-ia-zi-nga | a-b-ia-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-ia | chi-b-ia-squa | chi-b-ia-nga | chi-b-ia-iua |
| neg. | chi-b-ia-za | chi-b-ia-squa-za | chi-b-ia-zi-nga | chi-b-ia-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-ia | mi-b-ia-squa | mi-b-ia-nga | mi-b-ia-iua |
| neg. | mi-b-ia-za | mi-b-ia-squa-za | mi-b-ia-zi-nga | mi-b-ia-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-ia-ia | cha-ia-sca | cha-ia-nga | cha-ia-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-ia-ia | ma-ia-sca | ma-ia-nga | ma-ia-nguepqua |
| 3.ª | ia-ia | ia-sca | ia-nga | ia-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-ia-ia | chi-ia-sca | chi-ia-nga | chi-ia-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-ia-ia | mi-ia-sca | mi-ia-nga | mi-ia-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | ia-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | ia-ua |
Imp. io. Part. de pret. iaia/iao. Part. de pres. iasca. Part. de fut. ianga.
I. loc. v. Abrir, destapar. Imp. quyhycas iao.
I. loc. v. Atemorizar, amedrentar.
I. loc. v. Despertar.
I. loc. v. Herrar, poner las herraduras a un caballo.
I. loc. v. Partear. *Abrir camino.
I. loc. v. Entremeter. Meter algo entre otras cosas.
I. loc. v. Hincharse.
