zysqua#I sq. intr. quy. Descansar. || zysqua#II sq. intr. quy. Publicarse totalmente || zysqua#III sq. intr. quy. Codiciar, desear (intensamente, con avaricia o sexualmente) || zysqua#IV sq. intr. quy. Acertar (Dar con lo ignorado u oculto) || zysqua#V sq. intr. quy. Crecerse, aumentarse. || zysqua#L I
zysqua, tzisqua, zesqua, ʒhɣsqua
- 1. Hacerse alto.
- 1. Tener necesidad.
- 1. muyngua yn b~. Culpar falsamente.
I. sq. intr. Descansar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Imp. mpquyquy azycu.
Descansar. Zpquyquyz azysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 54r
Descanzar = Zepuy quy Za zysqua. imp.o mpuy quy azycu. l. azyca. l. mazyca. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 29r
I. sq. intr. Publicarse.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Publicarse. Atyensuca [o] ateyens achahansuca, totalmente publicarse [o] atyens azysqua [o] atyen aüians azysqua [o] atyen aüiane. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 104r
I. sq. intr. Codiciar, desear (sexualmente a alguien).
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Pret. zyquy.
Cada uez que la deseas pecas mortalmente. Abas mzyquy puynuca pecar cuhuma fuyze gue maquisca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 33r
Codiçiar. Abas izysqua.
Codíçiame. Zybas azysqua. Codíçiote, mybas izysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 39r
Ver también "Desear": guene
I. sq. intr. Acertar, dar con lo ignorado u oculto.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Açertar, caer en lo que primero dudaba. Iezuhuichyc azyquy, ya acerté. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 6v
Acertar, hoc eʃt, saber decir, ó hacer alguna cosa (él Español dice, No acertāre, ó si acertaré) = Zuhuich quyzazysqua. [sic] (Giraldo & Gómez, 2011) - Ms. 2924. fol. 3v
Dar en lo que dudaua. Zpquyquy fihistac azasqua, zpquyquy yc amisqua, zhuiz chc azysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 50v
I. sq. intr. Crecerse, aumentarse.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Creçer las demás cosas, aumentarse. Ynazysqua [o] ycagyisuca [o] ycagyisuca [o] aiaoansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 45r
Acresentarse. Yc agyisuca [o] ynazysqua [o] aiaoansuca. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 5v
Ver también "Acrecentar": iaoansuca
Alto haçerse. Asucaz ynyazyquy. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 12r
I. sq. intr. Parecer bien.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | i-zy | i-zy-squa | i-zy-nga | i-zy-iua |
| neg. | i-zy-za | i-zy-squa-za | i-zy-zi-nga | i-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-zy | m-zy-squa | m-zy-nga | m-zy-iua |
| neg. | m-zy-za | m-zy-squa-za | m-zy-zi-nga | m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-zy | a-zy-squa | a-zy-nga | a-zy-iua |
| neg. | a-zy-za | a-zy-squa-za | a-zy-zi-nga | a-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-zy | chi-zy-squa | chi-zy-nga | chi-zy-iua |
| neg. | chi-zy-za | chi-zy-squa-za | chi-zy-zi-nga | chi-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-zy | mi-zy-squa | mi-zy-nga | mi-zy-iua |
| neg. | mi-zy-za | mi-zy-squa-za | mi-zy-zi-nga | mi-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | a-zy-ia | a-zy-sca | a-zy-nga | a-zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | a-zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | a-zy-ua |
Pareçer uien = yc azyquy =
Pareçe mal = yc azeza [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 93v
No parese uìen, ora çea a la uíſta o al oído = yc âzyza [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 90v
Ver también "Parecer":
I. sq. tr. Hacer falta, echar de menos, necesitar, tener necesidad.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Pret. bzyquy.
Echar menos, haçerme falta. Apquaz bzysqua. Échome menos a mí, zypqua zabzyquy. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 64r
Falta me hase. Apquaz bzysqua. Falta te hago, zypquaz, abzysqua. Falta le haçe la carne, chihic ypquaz abzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 76r
Neseçidad tener. Chatyunynga cuhuc aguene, [o] apquaz bzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 89v
Ver también "Necesitar":
Tengo lo que e meneſter, no tengo neseçidad de nada abas chazyn guepqua magueza, l, apqua chazysca magueza, nada me hace falta = [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 117r
I. sq. tr. Adorar, reverenciar, respetar, santificar.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Adorar, reverenciar, respectar = Achiezegusqua. l. Achie zemnysqua. l. Achie zebzysqua. [sic] (Gómez & Giraldo, 2012) - Ms. 2923. fol. 3r
Ver también "Honrrar": usqua(2)
I. sq. tr. Quitar la virginidad a una mujer.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Corromper donçella. Achinta bzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 44r
I. sq. tr. Culpar a alguien.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-zy | z-b-zy-squa | z-b-zy-nga | z-b-zy-iua |
| neg. | z-b-zy-za | z-b-zy-squa-za | z-b-zy-zi-nga | z-b-zy-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-zy | m-m-zy-squa | m-m-zy-nga | m-m-zy-iua |
| neg. | m-m-zy-za | m-m-zy-squa-za | m-m-zy-zi-nga | m-m-zy-za-n iua |
| 3.ª | a-b-zy | a-b-zy-squa | a-b-zy-nga | a-b-zy-iua |
| neg. | a-b-zy-za | a-b-zy-squa-za | a-b-zy-zi-nga | a-b-zy-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-zy | chi-b-zy-squa | chi-b-zy-nga | chi-b-zy-iua |
| neg. | chi-b-zy-za | chi-b-zy-squa-za | chi-b-zy-zi-nga | chi-b-zy-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-zy | mi-b-zy-squa | mi-b-zy-nga | mi-b-zy-iua |
| neg. | mi-b-zy-za | mi-b-zy-squa-za | mi-b-zy-zi-nga | mi-b-zy-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-zy-ia | cha-zy-sca | cha-zy-nga | cha-zy-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-zy-ia | ma-zy-sca | ma-zy-nga | ma-zy-nguepqua |
| 3.ª | zy-ia | zy-sca | zy-nga | zy-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-zy-ia | chi-zy-sca | chi-zy-nga | chi-zy-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-zy-ia | mi-zy-sca | mi-zy-nga | mi-zy-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | zy-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | zy-ua |
Achacarle a otro algo, hazerle cargo, echarle la culpa. Ynbzysqua [o] agahan mnysqua. Pretérito: mnysqua [o] agycbzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 5v
Echar la culpa a otro. Yn bzysqua. Echome a mí la culpa, chahan abzyquy. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 65r
Ver también "Culpar": nysqua(2), sipquagosqua, sipquasuca, zasqua
Falso testimonio leuantar a otro. Muyngua yc zegusqua [o] yensa yc zegusqua [o] muyngua yn bzysqua. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 76r
