De Muysc cubun - Lengua Muisca
| fonologia gomez | mbp | tuf | mbp m | mbp a | |
|---|---|---|---|---|---|
| hyca(2) | ɨngina | acá | Piedra | Huber & Reed | |
| hycha | nə- na- | asa(2) asá | pers. 1. | Trillos | |
| hyzca | ɨhtigwa | esía | cinco | Huber & Reed | |
| iahac | ɨnʒina | cómo | Huber & Reed | ||
| icha* | irugwa | icha iʃa | Yuca | Huber & Reed | |
| ie | inguna | íbita | Camino, sendero, trocha | Huber & Reed | |
| ingue | úngwɨzi | poco | Huber & Reed | ||
| iohotysuca | ánga | yáhanro jáʔn-ro | Beber | Ruber & Reed | |
| ipqua | ningui | bahya | cosa | Trillos | |
| ipta | inguna | íbita | camino | Huber & Reed | |
| istysuca | tu- | istinro itinro | Ver | Trillos | |
| m- | m- | Agente 2.da persona singular | Trillos | ||
| meheza* | mesu | behcha | Batata | Huber & Reed | |
| menasuca | mʉlame | bura | rápido | Trillos | |
| mica | majgwa | baya | Tres | Huber & Reed | |
| mie | mawi- | ba bemara | Ustedes | Huber & Reed | |
| misqua | bin | benro | pasear | Trillos | |
| mue(2) | mɨna | Ombligo | Huber & Reed | ||
| muyhyca | makegwa makewa | bacaya | Cuatro cuatro | Trillos | |
| muyhyza | mɨti mɨhtʃi | pulga | Huber & Reed Trillos | ||
| muyhyzy | a-mɨkʃi məhkəʃi məkəchi | bacsoyro baquía | negro | Hubber & Reed Trillos | |
| muyhyzyso | mʉssa | rocrama | iguana | Trillos, 95 | |
| muysca | iʃka shca | gente | Trillos ILV, 74 | ||
| muyso | guma | cumoroá | serpiente, culebra | Huber & Reed | |
| muysysuca | a-mʉh-ʉn -mʉs- | 1. basiro. | Sentir | Trillos | |
| muê | ma- | baha behmara | Usted | Trillos | |
| nagua* | nandumaga | ráuwarama | Nutria | Huber & Reed | |
| nasqua | na-me | rauwinro | ven | Huber & Reed | |
| nuca(2) | nug- | estar | Trillos | ||
| nygua | nʉngu nɨngu | rauwa | sal Sal | Huber & Reed Trillos, 89 | |
| nympqua | néwa | réowa | ají | Huber & Reed | |
| nypquasuca | nɨkkwá | rahcuinro | oír | Huber & Reed | |
| ona | mogwa | bahsirá | lombriz | Trillos | |
| ongo | ong | aprobación | ong | ||
| opqua | uhkuama | enfermedad | Trillos | ||
| osqua | hom- | bañarse | Trillos | ||
| pquahaza | kwimangwi | cuira | trueno | Huber & Reed | |
| pquaqueba | kwirua | cuistoca kʷik-toka | Hombro | Huber & Reed | |
| pquasqua | kinkum- | cuwinro cunro | Llegar | Trillos | |
| pquasqua(2) | gok- | cuihinro | Tejer | Trillos | |
| pquihista | isa_kwaru | quehrosa | Loro | Huber & Reed | |
| psihipqua | ʒakuka zewa | rewina | cacique, curaca, capitán Sacerdote, líder espiritual | Huber & Reed Gómez | |
| puyne | kʉngui ákwia | cuitro cónuro | Todos Pequeño | Trillos Headland | |
| pyhypa | kuirua gwi-s-paro siga | íkara | Espalda | Trillos Huber & Reed | |
| quihicha | kɨsá | quesa(4) at_quesa | Pie | Huber & Reed | |
| quy uba | kənžiwa | caruc_uba | fruta | Trillos | |
| quyba | cʉ̃wã | cam | dormir | ILV, 1974 | |
| quybysuca | 'kʉmu-en kəũ-ən | cáminro | Dormir dormir | Trillos | |
| quye | cʉn kɨn | cárucua | Leña árbol | ILV, 1974 Huber & Reed | |
| quyhyca | kəká | caca | boca | Trillos | |
| quyhytysuca | kwɨn-nti-i | cotinro | Hender | Huber & Reed | |
| quyhyusuca | kuíi | cuíhinro | cavar | Trillos | |
| quyhyza | kɨkɨ-ʒa | Saliva | Huber & Reed | ||
| quyn | kənuwa | ruwa | animal | Trillos | |
| quyne | kɨ-kɨra kʉn | cárara cárucua | Hueso. palo | Huber & Reed Trillos | |
| quysua | zeko | caruwá | Alacrán | Trillos | |
| sahaoa | -sewa | raa | Esposo | Huber & Reed | |
| sica | kikká | siquía shika | Dientes delanteros incisivos | Huber & Reed | |
| sospqua | mɨnkwa | rócura | Araña | Huber & Reed | |
| sua | dʒwísa | rahsa | sol | Huber & Reed | |
| sua(2) | ʝwia duía | riya | día | Huber & Reed Trillos | |
| sue | suʒi | ruwásira rioá | pájaro | Trillos | |
| suhuca | duʃ-kɨna | rustará | Cola | Huber & Reed | |
| sune(2) | ʒanduna | rura(2) | semilla | Huber & Reed | |
| sunsuca | dziguanən | síhw̃anro séhw̃anro | Pensar | Trillos | |
| supqua | dungu | rúcura | murciélago | Huber & Reed | |
| ta(2) | te | tiw̃a chia | roza, sementera | Huber & Reed | |
| taa | ˈtainua | téraya | Seis | Gómez | |
| toque | tókʃi | torá ohcua | río | Huber & Reed | |
| tyba | tʉmʉnshi | taw̃aya | amarilla | ILV, 74 | |
| tyhyb quyne | tɨmɨ-kɨna | Estómago | Huber & Reed | ||
| tyhyba | a-nʒi-bita tɨmɨ-kɨna | tánuba | Barriga Hígado | Heber & Reed | |
| tyhyca | tʉhkai | ticaya | Crudo | Trillos | |
| tytua | tagwá | chohcha,_chohja | Rancho | Huber & Reed | |
| ua(2) | waka | Pescado | Huber & Reed | ||
| uaia | abo | abá | Madre | Trillos | |
| uba | kənžiwa | uba anab_uba | fruta | Trillos | |
| ubchihica | ugwa | ucásia | Diez | & Reed | |
| ucansuca | ugwanan | pensar | ILV, 74 | ||
| ue | urága | úsia úsara | Casa | Trillos | |
| ue(2) | a-wán-ən i-waʒ-i | vomitar | Trillos Huber & Reed | ||
| upqua | úma | uba | ojo | Trillos | |
| usqua | bush- | hilar | Trillos | ||
| usqua(2) | guash- | waquinro | Decir | Trillos | |
| uâ | kɨnógwa | cuir aw̃atá awatá | banco | Huber & Reed | |
| xie(2) | yira | riha | agua | Trillos | |
| xihisqua(2) | zazikən | rijquinro | Sembrar | Trillos | |
| xis | ima ninka | ucha úiya ucha,_uha | este aquel | Huber & Reed | |
| xiua | a-ku-di-wa yiwa | riwa riʔwa | Lago, laguna. Lluvia. | Huber & Reed Trillos | |
| xiê | nene | rehrá | Quién. | Heber & Reed | |
| xu* | du | ruhrama rurama | Armadillo | Huber & Reed | |
| ybza | úgla | cacumá kak-umá | 1. Labio | Huber & Reed | |
| ysy | ɨná | eya ésara | Él, ella, ello | Huber & Reed | |
| yta | ɨttá ɨtiá | átcara | antebrazo muñeca | Huber & Reed | |
| z- | tʉj- ra- | Benef. 1 sng. 1ra persona singular | Trillos | ||
| za | shea ʃe | chéycara | noche | Huber & Reed Trillos | |
| zaca | šeko | chéycara | noche "oscuridad" | Trillos | |
| zaco | shigi | chicriasa | mañana | Trillos | |
| zahanasuca | zhatan-ʉn | sahuwinro | pisar | Trillos | |
| zimne | shibú ʃimbɨn | chíbara | hilo Cuerda | Trillos Huber & Reed |
