De Muysc cubun - Lengua Muisca

 fonologia gomezmbptufqrxarhkog
hoquysucadužijokwʉn
hybaɨmaabaabi
hycaʒagi_núkkaajcazáʔki_núgaaxa_ʒúk-ka
hyca(2)ɨnginaacáa'nʉ
áʔnɨ
hagi
ˈhəggi
hychanə-
na-
asa(2)
asá
nʉn
nən,_nəʔən
nas
hyzcaɨhtigwaesíaaséwahe'tʃiwə
ia-ibar
iahacɨnʒinaazisakí
icha*irugwaicha
iʃa
irókwiínʒi
ieingunaíbitaingwənɨhiũŋgulda
ingueúngwɨziingʉ
iohotysucaángayáhanro
jáʔn-ro
áʔg-ən
ipquaninguibahyaínʉki
iptaingunaíbita
istysucatu-istinro
itinro
m-m-
meheza*mesubehchamiʔimeʒí
menasucamʉlamebura
micamajgwabayameiamáykʉnʉmaigũe
miemawi-ba
bemara
miwimáiŋ
misquabinbenro
mowi_a-nʒɨn-gauhw̃arowiwi'wanwakse
mue(2)mɨnamʉnʉ'məldə
muyhycamakegwa
makewa
bacayama'kéywaməkkáiwa
muyhyzamɨti
mɨhtʃi
mʉssimáʃi
muyhyzya-mɨkʃi
məhkəʃi
məkəchi
bacsoyro
baquía
a'baksɯ
muyhyzysomʉssarocramamətsa
muyscaiʃka
shca
iʔkɨ
muysogumacumoroágwiómitákbi
muysysucaa-mʉh-ʉn
-mʉs-
1. basiro.
muêma-baha
behmara
ma
nagua*nandumagaráuwaramadʒe náwanáuwi
nasquana-merauwinronak-
nuca(2)nug-
nyguanʉngu
nɨngu
rauwanʉggunəkku
naku
nympquanéwaréowaneywʉmúgua
nypquasucanɨkkwárahcuinronóʔkw-ənnuk'ka
nysquaunai-rauwinro(2)
ranro
nysqua(2)na'k-ənraquinro'nak-ən
onamogwabahsirámawʉnsiro
ongoong
opquauhkuama
osquahom-owm-ʉn
pquahazakwimangwicuirapcuarekwi'magwekuiʒbáŋgui
pquaquebakwiruacuistoca
kʷik-toka
kwi'i
kwi
kukkúba
pquasquakinkum-cuwinro
cunro
pquasqua(2)gok-cuihinro
pquazykui-ʉncuehsinrore'kich-ʉn
pquihistaisa_kwaruquehrosakʷirómɨ
pquyhyzya-mbɨnʃicuasayrobunsia-buci
a-bútʃi
psihipquaʒakuka
zewa
rewinasakuku
puynekʉngui
ákwia
cuitro
cónuro
puynuga
pyhypakuirua
gwi-s-paro siga
íkarakukkubə
quihichakɨsáquesa(4)
at_quesa
kʉttʉ
kətə
kasa
quy ubakənžiwacaruc_uba
quybacʉ̃wãcamkʉmʉ
quybysuca'kʉmu-en
kəũ-ən
cáminro'kəmm-enkəbáʃ-ĩ
quyecʉn
kɨn
cárucua
caya
kʉnkali
quyhycakəkácacakʉkkakaka
quyhytysucakwɨn-nti-icotinrokəttirús-ənʃ-kuəl-gu-i
quyhyusucakuíicuíhinroa'po'sʉn dikuíh-ĩ
quyhyzakɨkɨ-ʒakʉkkʉriakáxə-ldia
quynkənuwaruwa
quynekɨ-kɨra
kʉn
cárara
cárucua
zʉkʉnʉ
quysuazekocaruwázeyku
sahaoa-sewaraa-tʃéirwa-sewá
sicakikkásiquía
shika
kəkkɨ
sospquamɨnkwarócuramenkwɨməlkua
suadʒwísarahsasaʝwiniui
sua(2)ʝwia
duía
riyaʝwia
dʒwí.aʔ
niũwi, niũwi-sɨŋ
suesuʒiruwásira
rioá
turinubá
suhucaduʃ-kɨnarustaráɟóʔonúggi
sune(2)ʒandunarura(2)zadʒunazula
sunsucadziguanənsíhw̃anro
séhw̃anro
a-'zanʉnháŋ-gu-i
supquadungurúcuraʝúguniuwíʒi
ta(2)tetiw̃a
chia
tʃeite
taaˈtainuatérayachinhwatezhuwa
toquetókʃitorá
ohcua
tybatʉmʉnshitaw̃ayachʉmmi
tʃəmi
tyhyb quynetɨmɨ-kɨna
tyhybaa-nʒi-bita
tɨmɨ-kɨna
tánuba
tyhycatʉhkaiticayachʉkkáy
tytuatagwáchohcha,_chohjausatínkwatəŋkwá
ua(2)wakawákɨ
wakə
'uaka
uaiaaboabágwati'həbə
uas-úabura
ubakənžiwauba
anab_uba
umʉkʉnʉ
ʉwa
kalu'uẽ
ubchihicaugwa
ˈuɡua
ucásiaugaugũá
ucansucaugwanangʉnkwa
wa'k-ʉn
ueurágaúsia
úsara
urakʉhuí
ue(2)a-wán-ən
i-waʒ-i
a'wanʉn,_a'wari
reʔwəŋ-ən
i-wán-ĩ
upquaúmaubaúmɨúba
usquabush-bunsʉn
usqua(2)guash-waquinrojug-u (imperativo)kʉyó-w (imperativo)
gwák-ən
guáʃ-i
kɨnógwacuir aw̃atá
awatá
kənkáwɨkəldoxá
xie(2)yirarihaʝeni
xihisqua(2)zazikənrijquinro
xisima
ninka
ucha
úiya
ucha,_uha
sireima
ʒɨka
h-álde
xiuaa-ku-di-wa
yiwa
riwa
riʔwa
ɟewʉ
dʒiwɨ
níwa
xiênenerehrásaiinʉ
inɨ, béma