m |
m |
||
| Línea 18: | Línea 18: | ||
:2. Disparar. | :2. Disparar. | ||
{{voc_158|Tirar arcabuz, flecha y otra qualquiera cosa. ''Bgyisuca''.|119r}} | {{voc_158|Tirar arcabuz, flecha y otra qualquiera cosa. ''Bgyisuca''.|119r}} | ||
| + | |||
{{II| su. tr.| Cavar | {{II| su. tr.| Cavar | ||
| Línea 24: | Línea 25: | ||
{{voc_158|Cabar en tierra por labrar <nowiki>=</nowiki> ''bgyisuca'', L, ''hichaz bquyhyusuca'',|38r}} | {{voc_158|Cabar en tierra por labrar <nowiki>=</nowiki> ''bgyisuca'', L, ''hichaz bquyhyusuca'',|38r}} | ||
{{sema|Cavar}} | {{sema|Cavar}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
| Línea 53: | Línea 58: | ||
:6. '''campana yn b~'''. Tocar la campana. | :6. '''campana yn b~'''. Tocar la campana. | ||
{{voc_158|Tiempo es ya de q[ue] toques a misa, ''ie misa campana yn mgyinyngac apqua''. Tiempo es ya que digas misa, ''ie misa yn maguingac apqua''. ¿Es ya tiempo de tocar a misa? ''Ieo misa campana yn ngyinyngac apqua''? y rresponde: aún no es tiempo, ''sa apquaza''; ya es tiempo, ''ia apqua''.|118r}} | {{voc_158|Tiempo es ya de q[ue] toques a misa, ''ie misa campana yn mgyinyngac apqua''. Tiempo es ya que digas misa, ''ie misa yn maguingac apqua''. ¿Es ya tiempo de tocar a misa? ''Ieo misa campana yn ngyinyngac apqua''? y rresponde: aún no es tiempo, ''sa apquaza''; ya es tiempo, ''ia apqua''.|118r}} | ||
| + | |||
| + | {{L_II| loc. v. tr. | Empalagar | zpquyquys ab~ | ||
| + | |def = lit. golpea mi deseo | ||
| + | }} | ||
| + | {{voc_158|Empalagar. ''zpquyquys abgyisuca''.|70r}} | ||
| Línea 59: | Línea 69: | ||
|def = hacia algo | |def = hacia algo | ||
}} | }} | ||
| + | |||
{{voc_158|Clabar hincar. ''Yc bgyisuca''.|38v}} | {{voc_158|Clabar hincar. ''Yc bgyisuca''.|38v}} | ||
{{voc_158|Enclauar. ''Yc bgyisuca''.|71v}} | {{voc_158|Enclauar. ''Yc bgyisuca''.|71v}} | ||
| Línea 64: | Línea 75: | ||
{{voc_158|Hincar en el suelo. ''Hichac bgyisuca''.|81v}} | {{voc_158|Hincar en el suelo. ''Hichac bgyisuca''.|81v}} | ||
{{voc_158|Clabada cosa, hincada cosa. ''Yc agyicua''.|38v}} | {{voc_158|Clabada cosa, hincada cosa. ''Yc agyicua''.|38v}} | ||
| + | |||
| + | |||
{{V| su. tr. | Añadir, acrecentar, aumentar |yc b~ | {{V| su. tr. | Añadir, acrecentar, aumentar |yc b~ | ||
| Línea 72: | Línea 85: | ||
{{sema|Acrecentar}} | {{sema|Acrecentar}} | ||
| − | {{III| su. tr. | Devanar | | + | {{III| su. tr. | Devanar, añadir hilo | b~ }} |
| − | |||
| − | }} | ||
{{voc_158|Deuanar <nowiki>=</nowiki> ''zimne zmusqua'', l, ''zimne zbgyisuca''|58r}} | {{voc_158|Deuanar <nowiki>=</nowiki> ''zimne zmusqua'', l, ''zimne zbgyisuca''|58r}} | ||
{{sema|Devanar}} | {{sema|Devanar}} | ||
| − | {{ | + | {{L_I| loc. v. intr. | Acrecentarse. |yc a~}} |
| − | {{voc_158|Acresentarse. ''Yc agyisuca'' [o] '' | + | {{voc_158|Acresentarse. ''Yc agyisuca'' [o] ''yn azysqua'' [o] ''ai aoansuca''.|5v}} |
{{sema|Acrecentar}} | {{sema|Acrecentar}} | ||
| − | {{ | + | {{L_II| loc. v. tr. | Entraparse, permear, calar. | achicha b~ |
| − | + | |def = Incrementar por llenarse de líquido | |
| − | + | }} | |
| − | |||
{{voc_158|Calar entraparse. ''Achicha bgyisuca''; como, ase entrapado en la manta, ''foi chicha bgyi'' [o] ''foi chicha bquyquy''.|34v}} | {{voc_158|Calar entraparse. ''Achicha bgyisuca''; como, ase entrapado en la manta, ''foi chicha bgyi'' [o] ''foi chicha bquyquy''.|34v}} | ||
{{sema|Permear}} | {{sema|Permear}} | ||
| − | + | {{L_III| loc. v. tr. | Perder. |ia b~ | |
| − | {{ | + | |def = *Incrementar hacia allá |
| − | |def = | ||
}} | }} | ||
| − | {{voc_158| | + | {{voc_158|Perder <nowiki>=</nowiki> ''ai btasqua'', L, ''aguezac bgasqua'', L, ''ai bgyisuca'', L, ''bzasysuca'' <nowiki>=</nowiki>|97v}} |
| + | {{sema|Perder}} | ||
Revisión del 16:33 24 jul 2020
gyisuca#I su. tr. Impeler, *impulsar (algo con fuerza o violencia) || gyisuca#II su. tr. Cavar (Clavar en la tierra una herramienta, repetidamente, para labrarla) || gyisuca#III su. tr. Dar golpes (a alguien o algo) || gyisuca#IV || gyisuca#V su. tr. Añadir, acrecentar, aumentar (Dar mayor número o extensión a algo) || gyisuca#L I b~ zimne su. tr. Devanar, añadir hilo (Lit. aumentar el hilo)
gyisuca, hyisuca
- 1. Pisar con pisón.
- 2. Disparar.
- 1. Tocar, tañer dando golpes.
- 2. ues b~. Llamar a la puerta.
- 3. ichas b~. Arrojar a alguien al suelo.
- 4. ums b~. Tragar, pasar por la garganta.
- 5. auba b~. Empujar, rempujar.
- 6. campana yn b~. Tocar la campana.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
Imp. gyiu.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
L.II. loc. v. tr. Empalagar ( lit. golpea mi deseo. ) Error: No se pudo extraer la raíz de gyisuca.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-b-gyi | z-b-gyi-suca | z-b-gyi-nynga | z-b-gyi-iua |
| neg. | z-b-gyi-za | z-b-gyi-suca-za | z-b-gyi-zi-nga | z-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-m-gyi | m-m-gyi-suca | m-m-gyi-nynga | m-m-gyi-iua |
| neg. | m-m-gyi-za | m-m-gyi-suca-za | m-m-gyi-zi-nga | m-m-gyi-za-n iua |
| 3.ª | a-b-gyi | a-b-gyi-suca | a-b-gyi-nynga | a-b-gyi-iua |
| neg. | a-b-gyi-za | a-b-gyi-suca-za | a-b-gyi-zi-nga | a-b-gyi-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-b-gyi | chi-b-gyi-suca | chi-b-gyi-nynga | chi-b-gyi-iua |
| neg. | chi-b-gyi-za | chi-b-gyi-suca-za | chi-b-gyi-zi-nga | chi-b-gyi-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-b-gyi | mi-b-gyi-suca | mi-b-gyi-nynga | mi-b-gyi-iua |
| neg. | mi-b-gyi-za | mi-b-gyi-suca-za | mi-b-gyi-zi-nga | mi-b-gyi-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-gyi-ua | cha-gyi-suca | cha-gyi-nynga | cha-gyi-nynguepqua |
| 2.ª sg. | ma-gyi-ua | ma-gyi-suca | ma-gyi-nynga | ma-gyi-nynguepqua |
| 3.ª | gyi-ua | gyi-suca | gyi-nynga | gyi-nynguepqua |
| 1.ª pl. | chi-gyi-ua | chi-gyi-suca | chi-gyi-nynga | chi-gyi-nynguepqua |
| 2.ª pl. | mi-gyi-ua | mi-gyi-suca | mi-gyi-nynga | mi-gyi-nynguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | gyi-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | gyi-ua |
L.I. loc. v. intr. Acrecentarse. Error: No se pudo extraer la raíz de gyisuca.
L.II. loc. v. tr. Entraparse, permear, calar. ( Incrementar por llenarse de líquido. ) Error: No se pudo extraer la raíz de gyisuca.
L.III. loc. v. tr. Perder. ( *Incrementar hacia allá. ) Error: No se pudo extraer la raíz de gyisuca.
