De Muysc cubun - Lengua Muisca

m (Cambio de s inicial por x)
m (Lematización de -ne)
 
(No se muestran 12 ediciones intermedias de 2 usuarios)
Línea 4: Línea 4:
 
|siguiente = fol 10r
 
|siguiente = fol 10r
 
|foto = Manuscrito_158_BNC_Vocabulario_-_fol_9v.jpg
 
|foto = Manuscrito_158_BNC_Vocabulario_-_fol_9v.jpg
−
|morfo_r =
+
|morfo_d =
 +
<br>
 +
# Ahogar a otro deſta manera &#61;  '''[[xie(2)|sie]][[-c|c]] [[-b|b]][[gusqua|gu]][[-squa|squa]]'''.  <br>
 +
# Ahogar a otro apretandole El Cuello Con la mano <br>'''[[a-|a]][[biza]][[-c|c]] [[z-|z]][[-b|b]][[iosqua|ioque]][[-s|s]] [[-b|b]][[gusqua|gu]][[-squa|squa]]''' &#61; <br>
 +
# Ahogar a otro atandole la garganta &#61;  '''[[ipquabe|ipquabe]][[-z|z]]'''. <br>'''[[a-|a]][[biza]][[-c|c]] [[-b|b]][[camysuca|camy]][[-s|s]] [[-b|b]][[gusqua|gu]][[-squa|squa]]''' &#61; <br>
 +
# Ahogar a otro echandole un lazo al Cuello &#61;  <br>'''[[chihize]][[-z|z]] [[a-|a]][[chyza]][[-s|s]] [[m-|m]][[nysqua(2)|nyquy]][[-s|s]] [[-b|b]][[gusqua|gu]][[-squa|squa]]'''&#61;  <br>
 +
# Ahogarçe atraueʃandoʃele algo en la garganta <br>'''[[ipquauie]][[-z|z]] [[z-|z]][[pquohoza]][[-c|c]] [[a-|a]][[nysqua(2)|nyquy]][[-s|s]] [[bgysqua|bgy]][[-squa|squa]]''', {{lat|L,}} '''[[z-|z]][[pquohoza|pquo'''{{an1|-}}<br>'''hoza]][[-c|c]] [[a-|a]][[zasqua|za]][[-s|s]] [[bgysqua|bgy]][[-squa|squa]]''', {{lat|L,}} '''[[z-|z]][[pquohoza|pquohoz]] [[quyhyca]][[-c|c]] [[a-|a]]'''{{an1|-}}<br>'''[[nysqua(2)|nyquy]][[-s|s]] [[bgysqua|bgy]][[-squa|squa]]''' &#61; <br>
 +
# Ahorcar a uno &#61;  '''[[gua]][[-n|n]] [[-b|b]][[zasqua|za]][[-squa|squa]]''' &#61; <br>
 +
# Ahorcado eſtar &#61;  '''[[gua]][[-n|n]] [[i-|i]][[zone|zo]][[-ne|ne]]'''&#61;  <br>
 +
# Ahorcar a muchos &#61;  '''[[gua]][[-n|n]] [[z-|ze]]{{an|[[-p|p]]}}[[pquysqua|pquy]][[-squa|squa]]''' &#61; <br>
 +
# Ahorcarʃe &#61;  '''[[chihize]][[-c|c]] [[i-|i]][[zasqua|za]][[-squa|squa]]''' &#61; <br>
 +
# {{cam|Ahuientan|Ahuientar}} &#61;  '''[[-b|b]][[iahasysuca|iahasy]][[-suca|suca]]''' &#61; '''''[[sumgui]] [[iahasysuca|iahas]][[-u|u]]'''''<ref>Esta oración tiene diferente caligrafía. Creemos que fue añadida posteriormente.</ref> <br>
 +
# Ahumarʃe &#61;  '''[[a-|a]][[iquensuca|iquen]][[-suca|suca]]''' &#61; <br>
 +
# Ajuntar &#61;  '''[[hata]][[-n|n]] [[-b|b]][[quysqua|quy]][[-squa|squa]]''', {{lat|L,}} '''[[uba]][[-c|c]] [[-b|b]][[tasqua|ta]][[-squa|squa]]''', {{lat|L,}} <br>'''[[uba]][[-c|c]] [[-b|b]][[quysqua|quy]][[-squa|squa]]''', {{lat|L,}} '''[[atupqua]][[-c|c]] [[-b|b]][[gasqua|ga]][[-squa|squa]]'''&#61;  <br>
 +
# Aíuntarse, &#61;  '''[[hata]][[-n|n]] [[a-|a]][[quynsuca|quy]][[-n(2)|n]][[-suca|suca]]''', {{lat|L,}} '''[[atuca(2)|atuca]][[-c|c]] [[chi-|chi]][[gasqua|ga]][[-squa|squa]]'''  <br>
 +
# Ajustar &#61; ygualar &#61;  '''[[atuca]][[-c|c]] [[-b|b]][[gasqua|ga]][[-squa|squa]]''' &#61; <br>
 +
# Ajustado eſtar, al justo me bíene &#61;  '''[[guahaiu]][[-c|c]]''' <br>'''[[cha-|cha]][[han]] [[a-|a]][[pquasqua|pqua]]''' &#61; <br>
 +
# Ajustar al modo dicho  podraʃe deçir.  '''[[guahaiu]][[-c|c]]''' <br>'''[[cha-|cha]][[han]] [[a-|a]][[pquasqua|pqua]][[nga]] [[quysqua|quy]][[-u|u]]'''.  has la ʠ me benga al justo  <br>
 +
# Ala de aue &#61;  '''[[gaca]]''' &#61; <br>
 +
# Alabar &#61;  '''{{an|[[a-|a]]}}[[ica|eca]][[-z|z]] [[cho]][[-c|c]] [[z-|ze]][[-g|g]][[usqua(2)|u]][[-squa|squa]]'''&#61;  <br>
 +
# Alacran &#61;  '''[[quysua]]''' &#61; <br>
 +
{{der|Alançear}}
  
−
#Ahogar a otro desta manera. '''[[xie(2)|Sie]][[-c|c]] [[-b|b]][[gusqua(2)|gusqua]]'''.<br>
 
−
#Ahogar a otro apretándole el cuello con la mano. '''[[a-|A]][[biza]][[-c|c]] [[z-|z]][[-b|b]][[iosqua|ioque]][[-s|s]] [[-b|b]][[gusqua(2)|gusqua]]'''.<br>
 
−
#Ahogar a otro atándole la garganta. '''[[ipquabe|Ipquabe]][[-z|z]] [[a-|a]][[biza]][[-c|c]] [[-b|b]][[camysuca|camy]][[-s|s]] [[-b|b]][[gusqua(2)|gusqua]]'''.<br>
 
−
#Ahogar a otro echándole un lazo al cuello. '''[[chihize|Chihize]][[-z|z]] [[a-|a]][[chyza]][[-s|s]] [[-b|m]][[nysqua(2)|nyquy]][[-s|s]] [[-b|b]][[gusqua(2)|gusqua]]'''.<br>
 
−
#Ahogarçe atrauesándosele algo en la garganta. '''[[ipquauie]][[-z|z]] [[z-|z]][[pquohoza]][[-c|c]] [[a-|a]][[nysqua(2)|nyquy]][[-s|s]] [[-b|b]][[gysqua]]''' [o] '''[[z-|z]][[pquohoza]][[-c|c]] [[a-|a]][[zasqua|za]][[-s|s]] [[-b|b]][[gysqua]]''' [o] '''[[z-|z]][[pquohoza|pquohoz]] [[quyhyca]][[-c|c]] [[a-|a]][[nysqua(2)|nyquy]][[-s|s]] [[-b|b]][[gysqua]]'''.<br>
 
−
#Ahorcar a uno. '''[[gua|Gua]][[-n|n]] [[-b|b]][[zasqua]]'''.<br>
 
−
#Ahorcado estar. '''[[gua|Gua]][[-n|n]] [[i-|i]][[zone]]'''.<br>
 
−
#Ahorcar a muchos. '''[[gua|Gua]][[-n|n]] [[z-|ze]][[-b|p]][[quysqua]]'''.<br>
 
−
#Ahorcarse. '''[[chihize|Chihize]][[-c|c]] [[i-|i]][[zasqua]]'''.<br>
 
−
#Ahuientan<ref>{{nuevo|Creemos debió ser "Ahuientar".}}</ref>. '''[[-b|B]][[iahasysuca]]'''<ref>Sigue: "'''[[sumgui]] [[iahasysuca|iahasu]]'''", que parece ser una adición posterior al texto general.</ref>.<br>
 
−
#Ahumarse. '''[[a-|A]][[iquensuca]]'''.<br>
 
−
#Ayuntar. '''[[ata|Hata]][[-n|n]] [[-b|b]][[quysqua]]''' [o] '''[[uba]][[-c|c]] [[-b|b]][[tasqua]]''' [o] '''[[uba]][[-c|c]] [[-b|b]][[quysqua]]''' [o] '''[[atupqua]][[-c|c]] [[-b|b]][[gasqua]]'''.<br>
 
−
#Aiuntarse. '''[[hata|Hata]][[-n|n]] [[a-|a]][[quynsuca]]''' [o] '''[[atuca]][[-c|c]] [[chi-|chi]][[gasqua]]'''.<br>
 
−
#Ajustar, ygualar. '''[[atuca|Atuca]][[-c|c]] [[-b|b]][[gasqua]]'''.<br>
 
−
#Ajustado estar, al justo me biene. '''[[guahaiu|Guahaiu]][[-c|c]] [[cha-|cha]][[han]] [[a-|a]][[pquasqua|pqua]]'''.<br>
 
−
#Ajustar al modo dicho, podráse deçir, '''[[guahaiu]][[-c|c]] [[cha-|cha]][[han]] [[a-|a]][[pquasqua|pquanga]] [[quysqua|quyu]]''', has la q[ue] me benga al justo.<br>
 
−
#Ala de aue. '''[[gaca|Gaca]]'''.<br>
 
−
#Alabar. '''[[ica|Eca]][[-z|z]] [[cho]][[-c|c]] [[z-|ze]][[gusqua]]'''.<br>
 
−
#Alacrán. '''[[quysua|Quysua]]'''.<br>
 
−
 
  
 
|texto =
 
|texto =

Revisión actual - 11:17 30 jul 2025

Lematización[1]

  1. Ahogar a otro deſta manera = siec bgusqua.
  2. Ahogar a otro apretandole El Cuello Con la mano
    abizac zbioques bgusqua =
  3. Ahogar a otro atandole la garganta = ipquabez.
    abizac bcamys bgusqua =
  4. Ahogar a otro echandole un lazo al Cuello =
    chihizez achyzas mnyquys bgusqua=
  5. Ahogarçe atraueʃandoʃele algo en la garganta
    ipquauiez zpquohozac anyquys bgysqua, L, zpquo[-]
    hoza
    c azas bgysqua
    , L, zpquohoz quyhycac a[-]
    nyquys bgysqua =
  6. Ahorcar a uno = guan bzasqua =
  7. Ahorcado eſtar = guan izone=
  8. Ahorcar a muchos = guan ze[p]pquysqua =
  9. Ahorcarʃe = chihizec izasqua =
  10. Ahuientan[2] = biahasysuca = sumgui iahasu[3]
  11. Ahumarʃe = aiquensuca =
  12. Ajuntar = hatan bquysqua, L, ubac btasqua, L,
    ubac bquysqua, L, atupquac bgasqua=
  13. Aíuntarse, = hatan aquynsuca, L, atucac chigasqua
  14. Ajustar = ygualar = atucac bgasqua =
  15. Ajustado eſtar, al justo me bíene = guahaiuc
    chahan apqua =
  16. Ajustar al modo dicho podraʃe deçir. guahaiuc
    chahan apquanga quyu. has la ʠ me benga al justo
  17. Ala de aue = gaca =
  18. Alabar = [a]ecaz choc zegusqua=
  19. Alacran = quysua =
Alançear
Fotografía[4]
Manuscrito 158 BNC Vocabulario - fol 9v.jpg

Referencias

  1. ↑ Lematización realizada manualmente por Diego F. Gómez, usando como base a Gómez & Torres. Transcripción Raro Manuscrito 158 BNC. ICANH. 2014. Esta lematización se realizó gracias al apoyo del Instituto Colombiano de Antropología e Historia.
  2. ↑ Creemos que lo correcto debió ser "Ahuientar" en lugar de "Ahuientan".
  3. ↑ Esta oración tiene diferente caligrafía. Creemos que fue añadida posteriormente.
  4. ↑ Fotografía tomada del R.M. 158 de la Biblioteca Nacional de Colombia, gracias a la colaboración de su Coordinador de Colecciones y Servicios.