m (remisión) |
m |
||
| Línea 79: | Línea 79: | ||
{{come|Locuciones similares pueden escucharse aún con el verbo decir, por ejemplo: " Yo dije: 'se fue' ", " Dijimos: 'eso fue que no alcanzó' ", etc.}} | {{come|Locuciones similares pueden escucharse aún con el verbo decir, por ejemplo: " Yo dije: 'se fue' ", " Dijimos: 'eso fue que no alcanzó' ", etc.}} | ||
| − | {{III| sq. tr. | Querer, pretender | + | {{III| sq. tr. | Querer, pretender |
| + | |def = Se pospone al verbo que expresa lo que se quiere o no se quiere | ||
| + | }} | ||
{{voc_158|Querer, esto es, yntento tener, pretender, es mi uoluntad. ''Zegusqua''. Béase el arte.|106r}} | {{voc_158|Querer, esto es, yntento tener, pretender, es mi uoluntad. ''Zegusqua''. Béase el arte.|106r}} | ||
{{voc_158|No pretendo ir. ''Inanga zegusquaza''.|90v}} | {{voc_158|No pretendo ir. ''Inanga zegusquaza''.|90v}} | ||
| Línea 85: | Línea 87: | ||
{{sema|Verbos gu}} | {{sema|Verbos gu}} | ||
| − | {{L_I| loc. v. | Perdonar | + | {{L_I| loc. v. | Perdonar | aypqua agusquaza |
| + | |def = lit. *no decir-pensar sus faltas | ||
| + | }} | ||
{{voc_158|Perdonar. ''apqua zegusquaza''. |97v}} | {{voc_158|Perdonar. ''apqua zegusquaza''. |97v}} | ||
{{manuscrito_2923|Perdonar <nowiki>=</nowiki> ''Aapqua zegusquaza, muyhusa, apquaz zeguza'', te perdono.|33r}} | {{manuscrito_2923|Perdonar <nowiki>=</nowiki> ''Aapqua zegusquaza, muyhusa, apquaz zeguza'', te perdono.|33r}} | ||
{{sema|Perdonar}} | {{sema|Perdonar}} | ||
Revisión del 17:18 25 nov 2019
usqua(2)#I sq. tr. iquy. Decir, narrar, contar, afirmar, nombrar, mentar. || usqua(2)#II sq. tr. quy. Creer, asegurar, pensar que || usqua(2)#III sq. tr. quy. Querer, pretender (Se pospone al verbo que expresa lo que se quiere o no se quiere) || usqua(2)#IV || usqua(2)#V || usqua(2)#L I aypqua agusquaza loc. v. tr. Perdonar (lit. *no decir-pensar sus faltas)
usqua(2)
- 1. Nombrar, mentar.
- 2. muyian/s ag~. Declarar.
- 3. ty zg~. Recitar canto.
- 4. hichu aguaz ag~. Apedrear el granizo (*lit. sonar el granizo).
- 5. Flauta b~. Tañer la flauta (lit. hacer sonar la flauta).
- 6. acaca zg~. Afrentar, decirle a alguien palabras afrentosas.
- 7. zitac ag~. Decir detrás de mí, hablar en ausencia mía, hablar de mi vida privada.
- 8. aicaz choc zg~. Alabar, hablar bien de la vida de alguien.
- 9. achie zg~. Reverenciar (lit. decir su honra).
- 10. auba zg~. Responder, dar razones.
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-u | z-g-u-squa | z-g-u-nga | z-g-u-iua |
| neg. | z-g-u-za | z-g-u-squa-za | z-g-u-zi-nga | z-g-u-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-u | m-g-u-squa | m-g-u-nga | m-g-u-iua |
| neg. | m-g-u-za | m-g-u-squa-za | m-g-u-zi-nga | m-g-u-za-n iua |
| 3.ª | a-g-u | a-g-u-squa | a-g-u-nga | a-g-u-iua |
| neg. | a-g-u-za | a-g-u-squa-za | a-g-u-zi-nga | a-g-u-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-u | chi-g-u-squa | chi-g-u-nga | chi-g-u-iua |
| neg. | chi-g-u-za | chi-g-u-squa-za | chi-g-u-zi-nga | chi-g-u-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-u | mi-g-u-squa | mi-g-u-nga | mi-g-u-iua |
| neg. | mi-g-u-za | mi-g-u-squa-za | mi-g-u-zi-nga | mi-g-u-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-u-ia | cha-u-sca | cha-u-nga | cha-u-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-u-ia | ma-u-sca | ma-u-nga | ma-u-nguepqua |
| 3.ª | u-ia | u-sca | u-nga | u-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-u-ia | chi-u-sca | chi-u-nga | chi-u-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-u-ia | mi-u-sca | mi-u-nga | mi-u-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | u-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | u-ua |
Pret. zeguquy. Imp. uzu/guzû. Part. de pret. uza. Part. de pres. guisca. Part. de fut. guinga.
Deçir. Chahasugue, anómalo. Béase el arte. [sic] (Gómez & Torres, 2013) - Ms. 158. Voc. fol. 52v
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-u | z-g-u-squa | z-g-u-nga | z-g-u-iua |
| neg. | z-g-u-za | z-g-u-squa-za | z-g-u-zi-nga | z-g-u-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-u | m-g-u-squa | m-g-u-nga | m-g-u-iua |
| neg. | m-g-u-za | m-g-u-squa-za | m-g-u-zi-nga | m-g-u-za-n iua |
| 3.ª | a-g-u | a-g-u-squa | a-g-u-nga | a-g-u-iua |
| neg. | a-g-u-za | a-g-u-squa-za | a-g-u-zi-nga | a-g-u-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-u | chi-g-u-squa | chi-g-u-nga | chi-g-u-iua |
| neg. | chi-g-u-za | chi-g-u-squa-za | chi-g-u-zi-nga | chi-g-u-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-u | mi-g-u-squa | mi-g-u-nga | mi-g-u-iua |
| neg. | mi-g-u-za | mi-g-u-squa-za | mi-g-u-zi-nga | mi-g-u-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-u-ia | cha-u-sca | cha-u-nga | cha-u-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-u-ia | ma-u-sca | ma-u-nga | ma-u-nguepqua |
| 3.ª | u-ia | u-sca | u-nga | u-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-u-ia | chi-u-sca | chi-u-nga | chi-u-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-u-ia | mi-u-sca | mi-u-nga | mi-u-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | u-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | u-ua |
Entendi que pedro auía benído = Pedro hucac zeguque =
Entendi allarlo = chahistanyngac zeguque =
| Persona | Perfectivo | Imperfectivo | Irrealis | Destinativo |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | z-g-u | z-g-u-squa | z-g-u-nga | z-g-u-iua |
| neg. | z-g-u-za | z-g-u-squa-za | z-g-u-zi-nga | z-g-u-za-n iua |
| 2.ª sg. | m-g-u | m-g-u-squa | m-g-u-nga | m-g-u-iua |
| neg. | m-g-u-za | m-g-u-squa-za | m-g-u-zi-nga | m-g-u-za-n iua |
| 3.ª | a-g-u | a-g-u-squa | a-g-u-nga | a-g-u-iua |
| neg. | a-g-u-za | a-g-u-squa-za | a-g-u-zi-nga | a-g-u-za-n iua |
| 1.ª pl. | chi-g-u | chi-g-u-squa | chi-g-u-nga | chi-g-u-iua |
| neg. | chi-g-u-za | chi-g-u-squa-za | chi-g-u-zi-nga | chi-g-u-za-n iua |
| 2.ª pl. | mi-g-u | mi-g-u-squa | mi-g-u-nga | mi-g-u-iua |
| neg. | mi-g-u-za | mi-g-u-squa-za | mi-g-u-zi-nga | mi-g-u-za-n iua |
| Persona | Resultativa | Factual | Irrealis | Prospectiva |
|---|---|---|---|---|
| 1.ª sg. | cha-u-ia | cha-u-sca | cha-u-nga | cha-u-nguepqua |
| 2.ª sg. | ma-u-ia | ma-u-sca | ma-u-nga | ma-u-nguepqua |
| 3.ª | u-ia | u-sca | u-nga | u-nguepqua |
| 1.ª pl. | chi-u-ia | chi-u-sca | chi-u-nga | chi-u-nguepqua |
| 2.ª pl. | mi-u-ia | mi-u-sca | mi-u-nga | mi-u-nguepqua |
| Persona | Forma Única |
|---|---|
| 2.ª sg. (Imp.) | u-u |
| 2.ª pl. (Imp.) | u-ua |
L.I. loc. v. Perdonar ( lit. *no decir-pensar sus faltas. )
